Luchtkastelen zijn het in Dubai

De huizenprijzen stegen licht en consumenten gaven weer wat geld uit in Dubai.

Maar nu heeft het grootste bedrijf van het emiraat alle betalingen van zijn schuld voor een half jaar opgeschort.

De palmeilanden voor de kust maakten van Dubai een fenomeen in de wereld. Nu brengen ze samen met andere prestigeprojecten de stadstaat aan de Golf aan de rand van een faillissement.

Het grootste bedrijf van het emiraat, Dubai World, schortte woensdag alle betalingen van zijn schuldenlasten voor een half jaar op. Dubai World is een belangrijk investeringsvehikel van het emiraat en staat onder directe controle van de heerser van Dubai, Sjeik Mohammed bin Rashid al Maktoum.

Belangrijkste probleemdochter is vastgoedbedrijf Nakheel. Dat bedrijf is onder meer verantwoordelijk voor de kunstmatige palmeilanden die Dubai voor de kust heeft aangelegd. Nakheel kan in december een sukuk, een islamitische obligatie, van 4 miljard dollar niet terugbetalen.

„Dit is een enorme schok, alsof er een bom is ontploft”, zegt een westerse bankier vanuit Dubai. „Het toont aan dat Abu Dhabi niet meer wil helpen.” Abu Dhabi en Dubai zijn allebei onderdeel van de Verenigde Arabische Emiraten. Eerder dit jaar schoot het grotere Abu Dhabi, dat veel geld verdient aan de olie-export, zijn kleinere buurstaat Dubai, dat vrijwel geen oliereserves meer heeft, te hulp door 20 miljard dollar aan noodkredieten te verstrekken. De helft daarvan werd direct gebruikt.

„Iedereen ging ervan uit dat het geld gebruikt zou worden om die ene sukuk af te betalen. Dat is nu niet het geval”, zegt de zelfde bankier. „Vermoedelijk is al dat geld uit Abu Dhabi nodig geweest om aan gewone lopende verplichtingen te voldoen.”

Dubai heeft zijn fenomenale opkomst gefinancierd door voor miljarden forse leningen aan te gaan. Tot de kredietcrisis waren westerse banken maar al te bereid die te verstrekken. Dubai kon er het hoogste gebouw ter wereld mee financieren, een havencomplex en hotels waarvan de luxe ieder voorstellingsvermogen te boven gaat. Maar het emiraat zit nu wel met een schuld van naar schatting 80 miljard dollar (54 miljard euro).

De aankondiging dat Dubai World niet aan zijn verplichtingen zal voldoen, was goed getimed. Het bericht kwam nadat de beurzen in het Midden-Oosten waren gesloten en aan het begin van vier vrije dagen. Zo kan een eerste paniek worden voorkomen. Sjeik Maktoum is in het Verenigd Koninkrijk op staatsbezoek en zal er nog wel enige zakelijke besprekingen aan gekoppeld hebben.

De aankondiging dat Dubai World terugbetalingen op zijn schulden opschort, kwam slechts enkele uren nadat bekend was geworden dat het emiraat weer 5 miljard dollar van de kredietfaciliteit van Abu Dhabi had opgenomen.

Dubai World zelf heeft een schuld van ongeveer 22 miljard dollar. Van de investeringsmaatschappij is naast Nakheel onder meer havenbedrijf DP World onderdeel, dat wereldwijd havens beheert en een terminal bouwt op de Tweede Maasvlakte bij Rotterdam. Ook investeringsmaatschappij Istithmar, dat allerlei buitenlandse investeringen heeft gedaan, zit in de problemen. Istithmar heeft onlangs onder meer de befaamde Amerikaanse modewinkels van Barneys in de etalage gezet.

Bij Dubai World is financieel adviseur Deloitte aangesteld om het bedrijf te reorganiseren. Een van Deloitte afkomste chief restructuring officer is daarvoor benoemd. Hij neemt de macht in feite over bij het bedrijf, dat zelf al was begonnen met een forse reorganisatie. Maar dat was blijkbaar niet voldoende.

De grote vraag in Dubai is nu waarom het olierijke Abu Dhabi zijn kleinere broer heeft laten vallen. Een paar weken geleden zei sjeik Maktoum nog in een redevoering dat iedereen die zei dat er meningsverschillen zijn tussen Dubai en Abu Dhabi „zijn kop moet houden.” Omdat de laatste maanden in Dubai de huizenprijzen na een forse ineenstorting weer licht begonnen te stijgen en consumenten ook weer meer geld uitgeven in winkels, werd gedacht dat ook Dubai zich economisch weer begon te herstellen.

Er wordt gespeculeerd dat het religieuzere en voorzichtigere Abu Dhabi door de kredietkraan even dicht te draaien Dubai wil laten weten dat ze niet meer de onafhankelijke, westerse koers van het verleden kan varen. Maar dan wel tegen een hoge prijs.