Kindermisbruik priesters in de doofpot

Honderden Ierse kinderen blijken tussen 1975 en 2004 te zijn misbruikt door tien-tallen priesters. Kerk en politie waren vaak op de hoogte, maar deden niets.

Floris van Straaten

Het toch al zwaar geschonden aanzien van de katholieke kerk in Ierland is gisteren verder aangetast door een vernietigend rapport over seksueel misbruik van kinderen door priesters in het bisdom Dublin, het belangrijkste van het land.

Honderden kinderen blijken tussen 1975 en 2004 te zijn misbruikt door tientallen priesters. Zo mogelijk nog onthutsender is dat noch de kerkelijke autoriteiten noch de politie het nodig achtten juridische stappen te ondernemen tegen de priesters, ook al waren ze op de hoogte van misbruik. Een eenvoudige overplaatsing was de zwaarste sanctie waarop de zondaars hoefden te rekenen.

Een onafhankelijke commissie onder leiding van rechter Yvonne Murphy, opgezet na een geruchtmakend televisieprogramma over kindermisbruik door priesters in Dublin, presenteerde gisteren na bijna vier jaar haar conclusies. Daaruit bleek dat de kerk haar eigen belangen altijd voorop stelde.

„Bij het afhandelen van gevallen van seksueel misbruik van kinderen was de eerste zorg van het aartsbisdom Dublin geheimhouding, het vermijden van een schandaal en de bescherming van de reputatie van de kerk en haar bezittingen”, schrijft de commissie.

„Er was weinig of geen bezorgdheid over het welzijn van het misbruikte kind of dat van andere kinderen die in aanraking zouden kunnen komen met de priester.”

Wie klaagde stuitte vaak op ontkenning, arrogantie en pogingen de zaak in de doofpot te stoppen. De huidige aartsbisschop van Dublin, Diarmuid Martin, pas aangetreden na 2004, trok gisteren het boetekleed aan. Hij erkende dat zijn voorgangers op een vreselijke manier waren tekort geschoten tegenover de misbruikte kinderen. „Geen woorden van verontschuldiging zullen ooit voldoende zijn”, verklaarde hij.

Ook de politie deed niets. In enkele gevallen werd ze wel ingelicht over misbruik. Maar ze informeerde slechts de superieuren van de priesters en liet het daarbij. De positie van de kerk in het door en door katholieke Ierland was zo onaantastbaar dat ook de politie haar vingers niet wilde branden aan conflicten met de kerk.

Minister van Justitie Dermot Ahern sprak hierover gisteren zijn spijt uit en waarschuwde dat in de toekomst zulk misbruik niet meer zou worden getolereerd. De politie zal nieuwe richtlijnen krijgen voor dit soort gevallen.

Als een donderslag bij heldere hemel kwam het rapport overigens niet. Al in de jaren ’90 was Ierland, dat toen in hoog tempo seculariseerde, opgeschrikt door seksuele escapades van priesters.

Het Britse dagblad The Times bericht vandaag over een slachtoffer, Andrew Madden (43), die eind jaren ’70 als koorknaap en tuinman van pater Ivan Payne was misbruikt. Na drie jaar nam hij een leraar op zijn school in vertrouwen. Die informeerde de bisschop en beiden kregen te horen dat de zaak zou worden afgehandeld. Payne bekende schuld, maar vervolgens bleef het stil. Pas zeventien jaar later werd Payne echter alsnog veroordeeld wegens misbruik in drie verschillende parochies.

Madden en andere slachtoffers dringen er nu op aan ook mensen te vervolgen die hielpen misbruik in de doofpot te stoppen. „Degenen die zulke zaken oogluikend toestaan maken evenzeer deel uit van het probleem als degenen die de misdrijven begaan”, aldus Madden. „Door de andere kant op te kijken kunnen meer kinderen worden misbruikt.”

Ook het Vaticaan lijdt gezichtsverlies door de nieuwe onthullingen. De commissie-Murphy heeft herhaaldelijk contact gezocht met Rome om informatie te krijgen over de wijze waarop met sommige misbruikgevallen was omgegaan. Het Vaticaan reageerde niet. De pauselijke nuntius in Dublin zei vandaag tegen dagblad The Irish Times dat het „een zaak voor de lokale kerk” is.