JA! tegen NEE!

De Tweede Kamer besprak de afgelopen twee dagen de begroting van het ministerie van Verkeer en Waterstaat.

Maar het ging vooral over de kilometerheffing.

Een steekkarretje vol met rapporten over de kilometerheffing sleepte minister Eurlings (Verkeer, CDA) gisteravond mee naar de Tweede Kamer. De reden, legde hij uit, is te bewijzen dat hij bij zijn wetsvoorstel „niet over één nacht ijs is gegaan. Dit is een eerlijk systeem”.

Het was een vriendelijk begin van een debat dat al snel grimmig werd. De Tweede Kamer besprak de afgelopen twee dagen de begroting van het departement van Verkeer en Waterstaat. Officieel maakt het wetsvoorstel voor de kilometerheffing daar geen onderdeel van uit, maar het onderwerp domineerde desondanks het debat. Het was de eerste keer sinds de presentatie van de wet dat de Kamer erover sprak.

Vooral de VVD stond lijnrecht tegenover Eurlings. Volgens Kamerlid Charlie Aptroot moffelt Eurlings gegevens weg en geeft hij een oneerlijk beeld over het systeem. „Uw praatjes bezorgen de automobilist straks ellende.” Woensdagavond botsten Eurlings en de VVD’er ook al. Aptroot noemde de voorlichting over het wetsvoorstel „propaganda” en betichtte Eurlings van het vertellen van „onwaarheden”.

De VVD’er verwees naar de website van het ministerie, waarop iedere automobilist kan bekijken wat het nieuwe systeem financieel voor hem betekent. Volgens Aptroot ontbreken in de tabellen de nog onbekende spitsheffing, afschrijvingskosten van al betaalde aanschafbelasting bpm, de vervangings- en reparatiekosten van de kastjes in de auto en de alternatieve belasting die provincies mogen gaan heffen. Dat 59 procent van de automobilisten erop vooruitgaat dankzij de heffing, zoals Eurlings eerder meldde, is dus „een leugen”, concludeerde Aptroot.

Eurlings werd diezelfde woensdagavond geacht alleen te luisteren naar de Kamer, maar de woorden van Aptroot irriteerden hem zo dat hij de microfoon greep: „Mij voor een leugenaar uitmaken is een Kamerlid onwaardig. Durf dan ook stap B te zetten en dien een motie van wantrouwen in. Pas dan is meneer Aptroot een vent.” Gisteren voegde Eurlings eraan toe dat wel alle kosten zijn meegenomen in het plan. Hij beschuldigde Aptroot van „ronkende interrupties”. „Dit soort beelden creëren, is ongeloofwaardig.”

De harde aanvallen van Aptroot lijken tekenend voor de toenemende politieke en maatschappelijke onrust over het wetsvoorstel kilometerprijs dat Eurlings bijna twee weken geleden presenteerde. De Telegraaf voert vrijwel dagelijks campagne tegen de heffing, meestal op de voorpagina. Bij andere media komen veel boze reacties en kritische vragen binnen.

Ook de ANWB krijgt veel vragen van zijn leden. De bond, de belangrijkste maatschappelijke partner van Eurlings, heeft nog altijd geen steun toegezegd. De organisatie houdt de kaarten tegen de borst en zegt „ruim de tijd nodig te hebben” om het plan te bestuderen. Directeur Van Woerkom liet deze week weten dat een discussie over de kilometerheffing pas zinvol is als de hoogte van de spitstarieven bekend is. Wanneer dat gebeurt, is nog niet duidelijk. Het broze draagvlak in de samenleving lijkt zo steeds meer scheurtjes te gaan vertonen. Het draagvlak voor de heffing moet zich de komende tijd bewijzen, zei Eurlings gisteren. „Als dat wegvalt, komt dit systeem er niet.”

De oppositiepartijen SP, VVD en PVV wakkeren het ‘anti-vuurtje’ intussen verder aan. Zij voeren allemaal hun eigen campagne tegen de heffing. De VVD introduceerde op www.kilometerheffingnoway.nl een online petitie die bijna 30.000 keer is ondertekend. Via de site is een proteststicker te bestellen. De SP heeft www.geenfilebelasting.nl opgericht, en PVV-Kamerlid Richard de Mos bundelde duizenden boze mailtjes om ze aan Eurlings te overhandigen.

De voorstanders van de heffing houden zich tot op heden gedeisd. De drie coalitiepartijen (CDA, PvdA en ChristenUnie) besloten tijdens deze begrotingsbehandeling zo weinig mogelijk woorden aan de kilometerheffing vuil te maken, omdat er voor het kerstreces een separaat debat over staat gepland. Zo kregen de tegenstanders nog alle ruimte.

Die kregen eerder deze week nog steun uit onverwachte hoek. Het CDA opperde de spitsheffing – behalve die in Amsterdam – uit het wetsvoorstel te schrappen. De partij wil zo voorkomen dat de ene na de andere gemeente om een spitsheffing komt vragen. De spitsheffing is bedoeld om de hoeveelheid verkeer op de drukste knelpunten van ons land op de drukste tijden te verminderen.

Oppositiepartij GroenLinks kwam het fanatiekst op voor de heffing. „Goed voor onze economie, goed voor de leefbaarheid van de steden, goed voor het milieu”, zei Kamerlid Kees Vendrik woensdag. GroenLinks heeft, net als de VVD, ook stickers laten maken, al is de tekst anders: ‘Kilometerheffing? Ja Graag!’