Imploderend Dubai verbijstert beleggers

Dat het kleine Dubai een grote schok op de beurzen veroorzaakte, tekent vooral de broosheid van het herstel in het afgelopen jaar.

Wordt Dubai het nieuwe Lehman Brothers? In oktober veroorzaakte het faillissement van de Amerikaanse zakenbank een schokgolf die de financiële markten nog lang niet te boven zijn. Dat de Amerikaanse autoriteiten een van de bekendste zakenbanken niet te hulp zouden schieten was een risico dat zo ver weg leek, dat niemand er echt rekening mee had gehouden.

Dat geldt ook voor Dubai, dat de internationale financiële gemeenschap woensdag verbijsterde met de mededeling dat het de afbetaling van 59 miljard dollar aan schulden van Dubai World, het grootste conglomeraat van het emiraat, een half jaar opschort. Het steenrijke zusteremiraat Abu Dhabi, dat over enorme oliereserves beschikt, werd verondersteld het niet zo ver te laten komen en altijd te hulp te schieten.

De reactie op de wereldwijde financiële markten was een kopie van die van een jaar geleden. Aandelen daalden, met die van banken voorop. De koersen van de meest stevige overheidsobligaties schoten omhoog, maar die van wankeler overheden zoals Griekenland en Hongarije daalden. De Amerikaanse dollar steeg, goud en olie moesten terug, en de kosten voor kredietverzekering aan bedrijven schoten omhoog. Zo hevig als vorig jaar is de reflex niet: Dubai is, met een geschatte 80 miljard dollar (54 miljard euro) aan schulden, een spatje vergeleken met de bijna 3.000 miljard dollar die banken wereldwijd al hebben afgeschreven, of nog zullen moeten afschrijven, als gevolg van de kredietcrisis. Maar de schok op de markten is toch groot. Het herstel van de koersen sinds de Lehman-schok van vorig jaar blijkt broos.

Wat de Dubai-crisis onvoorspelbaar maakt, zijn de onzekerheden waarmee de staat van de financiën van het emiraat is omgeven. De totale schuld is, volgens ramingen, ongeveer even hoog als het bruto binnenlands product. Maar niemand weet dat zeker, en zelfs de omvang van Dubais economie is niet exact bekend. Daarbij komt de uiterst gebrekkige communicatie. Was het uitstel van de schuldbetaling een mislukte tactische manoeuvre om crediteuren en leveranciers van de enorme bouwprojecten onder druk te zetten, of was het bittere noodzaak? Beleggers nemen het zekere voor het onzekere: de kosten voor het verzekeren van schuld van Dubai stegen vanmorgen naar het niveau van die op schuld van IJsland.

Ook de koers van een 3,5 miljard dollar ‘sukuk’-lening – waarop volgens Islamitisch principe geen rente maar een type winstdeling wordt betaald – van projectontwikkelaar Nakheel, spreekt boekdelen. De lening werd altijd verhandeld tegen een nominale waarde van 100. Na woensdag en gisteren te zijn gekelderd tot 70, was de koers vanmorgen nog maar 40 – een teken dat afbetaling steeds onwaarschijnlijk wordt geacht. De effectieve ‘rente’ op de lening, die hiernaast is weergegeven, schoot van nagenoeg nul tot 47 procent.

De vraag is nu hoe erg het wordt op de wereldwijde financiële markten. Dat Wall Street gisteren gesloten was voor Thanksgiving hielp niet voor de koersen elders. Een dunne markt kent vaak forsere prijsbewegingen dan normaal. Vooralsnog lijkt het erop dat Dubai vooral een aanleiding is om een pas op de plaats te maken, na de forse koersstijgingen van dit jaar. De markten zijn ver vooruitgelopen op een economisch herstel, dat in werkelijkheid nog moet gaan plaatsvinden. Nu de waarschuwingen voor een herhaling van de recessie, in de vorm van een ‘dubbele dip’ luider worden, is het niet meer dan normaal dat investeerders even pauzeren.

Dat geldt eveneens voor de bankensector, die de afgelopen dagen forse klappen kreeg. Banken haastten zich te verklaren dat zij geen of nauwelijks geld in Dubai aan het werk hadden. Dat dit weinig hielp, had vooral te maken met de waarschuwing van directeur Dominique Strauss-Kahn van het Internationaal Monetair Fonds dat Europese banken waarschijnlijk pas de helft van hun verliezen door de kredietcrisis hebben genomen. Dat werd later onderschreven door de Duitse Bundesbank.

Dubai heeft in directe zin dan ook minder dan het lijkt te maken met de reflex van de financiële markten in de afgelopen dagen. Dat neemt niet weg dat de kwestie tot nadenken stemt. Het goedkope geld waarmee de wereld door de autoriteiten is overspoeld als antwoord op de kredietcrisis, heeft de potentie om nieuwe zeepbellen op te blazen. De les van de afgelopen twee jaar is dat de straf zeer hoog is voor wie ze te laat signaleert.