'Ik weet exact wat ik wil'

Posy Simmonds verstript bestaande romans, zoals Madame Bovary en Far from the Madding Crowd. Trouw aan de tekst blijft ze niet.

Het interview is al afgelopen als Posy Simmonds, striptekenares uit Groot-Brittannië, vluchtig tekeningen in haar schetsboek toont. Het is een reeks afbeeldingen van baby’s en kinderen, liggend in een box, of juist verlegen staand, zoals bij een klassenfoto. Eén aspect van de tekeningen wijkt af: de baby’s en kinderen dragen legeroutfits: groene en beige camouflagepakken. „Als er een Britse militair sneuvelt, dan publiceren tijdschriften bij ons vaak zijn kinderfoto’s,” vertelt Simmonds. Ze heeft dat type foto’s bewerkt tot haar ‘kindsoldaten’: ,,Mijn commentaar op het feit dat wij onze zonen en dochters de oorlog insturen.”

In die kleurige en treurige tekeningen komen veel eigenschappen van Posy Simmonds (geboren op 9 augustus 1945, de dag dat de atoombom op Nagasaki viel) samen. Haar fascinatie voor de mensen in haar omgeving, haar (vaak impliciete) maatschappijkritiek, en tot slot haar neiging om zaken te bewerken en zo tot iets nieuws te komen.

Tien jaar geleden bewerkte Simmonds de 19de-eeuwse roman Madame Bovary van Gustave Flaubert voor The Guardian tot een dagelijks stripfeuilleton van 100 afleveringen over Gemma Bovary, een 20ste-eeuwse Emma: jong, rusteloos, naïef, overspelig. Simmonds: „Ik zat op een terras en ineens zag ik Emma zitten. Een prachtige vrouw, Italiaans, omringd door tassen van chique winkels. Ze staarde verveeld voor zich uit. Emma bestond dus nog! Ik besloot een strip over haar te maken.”

Thomas Hardy

Onlangs verscheen Simmonds’ bewerking van de eveneens 19de-eeuwse roman Far From the Madding Crowd van Thomas Hardy. Ook dit verhaal werd eerst als stripfeuilleton, nu wekelijks, gepubliceerd in The Guardian, en ook hier is het belangrijkste personage, Tamara Drewe, een jonge vrouw op zoek naar vervulling.

De indruk kan nu ontstaan dat Simmonds die romans ‘verstript’ ,zoals de Nederlandse tekenaar Dick Matena met De avonden van Gerard Reve deed, en trouw bleef aan de oorspronkelijke tekst. Dat is bij Simmonds niet het geval.

De verhaallijn van Madame Bovary was het uitgangspunt. De verteller in Gemma Bovary, een Franse bakker, leest het boek van Flaubert en ontdekt parallellen met het leven van Gemma, op wie hij uiteraard heimelijk verliefd is. De structuur van de strip, setting en dialogen, wijken sterk af van het origineel. Bij de Hardy-bewerking Tamara Drewe ging Simmonds nog verder. „Ik heb de vijf hoofdpersonen geleend, de setting – het platteland – en het sombere einde. Verder is Hardy erg op de achtergrond geraakt.”

Tamara Drewe speelt zich af op een boerderij in Stonefield – een rustoord waar schrijvers zich terugtrekken om hun manuscript af te ronden. Ze worden er niet graag gestoord, maar dat gebeurt toch als de Londense Tamara Drewe arriveert. De columniste heeft een verhouding met een bekende muzikant en het society-stel brengt de hoofden op hol van mannen, én van twee lokale pubermeisjes, Casey en Jody. „Die meiden zitten erin omdat ik me zo verbaas over het feit dat de jeugd tegenwoordig meer afweet van Lindsay Lohan en Madonna dan van hun eigen tante.”

De strip is gemaakt vanuit het perspectief van Glen Larson, een Amerikaanse docent aan een Londense universiteit, die worstelt met zijn nieuwe roman. Simmonds pakt in haar schetsboek zien hoe Glens uiterlijk ontstond. De schetsen tonen magere en dikke mannen, met Ierse trekken of niet, maar allemaal met een outfit die typisch is voor een Amerikaanse intellectueel: een overhemd met daarover een trui, en dáárover een bruin colbert.

Uiteindelijk kreeg Simmonds de Glen die ze zocht, in haar schoot geworpen. „Ik was bij een lezing en daar stond ineens de perfecte Amerikaanse wetenschapper achter het katheder.” Stuk voor stuk komen de personages zo tot leven: soms geïnspireerd op bestaande mensen, soms compleet verzonnen. Computers raakt Simmonds niet aan: haar ingekleurde strippagina’s hangen aan elkaar van plakband en lijm.

In haar graphic novels (ze maakt ook kinderboeken en Peter van Straaten-achtige cartoons) gebruikt Simmonds de traditionele strip voor actiescènes, maar ze gebruikt ook stukken tekst, waardoor ze meer kan vertellen dan een ‘normale’ striptekenaar. „Ik wil mijn personage een geschiedenis meegeven”, zegt ze daarover. „En ik had weinig ruimte in de krant.”

Ze pakt opnieuw haar schetsboek en bladert door de verschillende stadia van een scène uit Tamara Drewe, die waarin Tamara wacht op haar buurman en minnaar Nicholas. „Ik weet behoorlijk goed wat ik wil laten zien”, zegt Simmonds. „Alle elementen moeten het verhaal voortstuwen, daarom moet elk element herkenbaar zijn. Als ik een tijdschrift teken moeten mensen denken: ja, dat tijdschrift ken ik.” Ze maakte zelfs een plattegrond van het huis waar Tamara woont. Daardoor weet ze dat in deze scène Tamara vanuit de keuken moet lopen naar de voordeur. „Je zou denken dat het niet uitmaakt, maar als je dat wandelingetje weglaat, dan valt dat de lezer toch op.”

Stripfestival

Toen het werk van Simmonds in Frankrijk, het stripland bij uitstek, werd opgemerkt, was men eerst verbaasd. Wat was dit voor rare mix van tekst en strip? Simmonds: „Ik had me niet gerealiseerd dat er zoiets bestond als een formule voor een graphic novel.” Haar onwetendheid zorgde ervoor dat ze zelf een unieke variant binnen het genre creëerde. Eentje waar je even in moet komen, wanneer je gewend bent aan alleen maar plaatjes. Inmiddels zijn ook de Fransen vertrouwd geraakt met haar stijl: Tamara Drewe werd dit jaar bekroond op het stripfestival van het Franse Angoulême.

En er is meer succes: het boek wordt nu verfilmd door regisseur Stephen Frears. Actrice Gemma Arterton speelt Tamara Drewe. Ziet Simmonds de verfilming als een vorm van erkenning voor het genre, voor haar werk? „Ach... De stap van krant naar boek was al groot. Ik vond het wel een prettig idee dat mijn strip gelezen werd met toast en marmelade ernaast, om een dag later achteloos te worden versnipperd boven de kooi van de hamster. Ik ben licht verontrust dat er door die film een einde komt aan mijn betrekkelijke anonimiteit.”

Posy Simmonds: Tamara Drewe. De Harmonie, 136 blz., € 22,50. Gemma Bovary, De Harmonie, 112 blz. € 24,90.