Goed gereedschap uit kitschfabriek

Niemand hoeft slijpgerei aan te schaffen om messen te scherpen. Iedereen heeft het al in huis. Of voor de deur. De vader van Louis Paul Boon sleep het enige mes dat het huishouden Boon rijk was op het stuk graniet voor het huis. Zou leuk zijn als iedereen dat nog altijd deed. Maar binnen, aan het zicht van de buren onttrokken, kan het ook.

Borden om van te eten worden zelden van onderen bekeken. Alleen wie afwast en afdroogt weet iets van een bord waar verder niemand bij stilstaat. De ruwe richel. Porseleinen borden zijn geglazuurd, meestal op een ronde richel na, waar het bord mee op tafel staat. Die richel is geschikt om messen op aan te zetten. Als het hard, fijnkorrelig porselein is kan een mes er ook langs geslepen worden.

Aanzetten wordt ook slijpen genoemd maar er is verschil. Een scherp mes kan na het snijden op het scherp van de snede een beetje omgevouwen raken. Door het mes langs een aanzetstaal met fijne ribbels te halen – zoals een slager doet – worden de vouwtjes rechtgezet. Bij slijpen wordt wat van het staal afgeschuurd zodat het mes weer vlijmscherp is. Het kan allebei over de ruwe richel onderop een bord, maar je moet goed weten onder welke hoek het mes over het porselein moet glijden. Daar gaat het mis. Geen vaste hand en verkeerde hoek, weg scherpte.

Er is iets op bedacht. De ideale slijphoek, vastgebakken in porselein. Een mes rechtop houden, lemmet verticaal, precies op 90 graden, is niet moeilijk, dat gaat eigenlijk vanzelf, zo snijd je ook. Duitsers ontwerpers bedachten een kegel van ongeglazuurd porselein waarlangs het mes verticaal geaaid wordt. Werkt uitstekend en won een paar jaar geleden meteen een designprijs omdat je niet ziet waartoe het dient, een kenmerk van modern design. Een interessant stuk vormgeving in huis waar de visite urenlang bij kan zitten gissen waar het voor is. De bijsluiter in de verpakking spreekt van een ‘uniek sculpturaal karakter’. Er zou een lamp onderin gemonteerd kunnen worden, het licht schijnt door het porselein, dan wordt het zelfs gezellig. Maar verrassing: het is een gebruiksvoorwerp.

Een bot mes kan er niet op geslepen worden, dat moet naar de professionele slijperij. De kegel is bedoeld voor het onderhoud van scherpe messen. Klare taal in de gebruiksaanwijzing: „Nu de keuken thuis professioneler wordt kopen thuiskoks betere messen. Voor hen is de Blade Cone ontwikkeld. Het snijvlak van een goed mes is ongeveer een 400ste millimeter dun. Dat dunne randje wordt bij het snijden naar beide kanten omgebogen. Om het mes weer scherp te krijgen moet het randje weer rechtgezet worden.”

Een scherp mes blijft veel langer scherp als het telkens na het snijden, of voor het volgende snijwerk, wordt aangezet. Het zou een vaste gewoonte moeten zijn en daarom moet de porseleinen kegel hinderlijk in de weg staan op het aanrecht. Net zo lang tot je hem niet meer kunt missen.

De Schaerfhut Bladecone is ontworpen in voormalig West-Duitsland en gebakken in voormalig Oost-Duitsland in een fabriek in Lichte waar al 187 jaar porseleinen voorwerpen worden gemaakt, van geweldige kwaliteit maar niet om aan te zien. Zelden zo’n verzameling lelijkheid bij elkaar gezien: www.lichteporzellan.com. Het afschuwelijkst gedecoreerde servies ooit en bloemenvazen die een ware bedreiging vormen voor de geestelijke volksgezondheid. Volgens de website was het spul erg populair in de DDR. De slijpkegel is een verademing.

Wouter Klootwijk

De Schaerfhut Blade cone wordt geïmporteerd door Solinger Staalwaren Agenturen (www.solinger.nl) en kost ongeveer 90 euro.