Discussie over ethiek van het remixen

We moeten het even over Yab Yum de musical hebben, maar niet wegens de vraag of die onderneming moreel wel door de beugel zou kunnen. Producent Henk van der Meyden weerlegde die kritiek overtuigend, gisteren aan tafel bij Pauw & Witteman, geëscorteerd door de voormalige eigenaar van het verdwenen Amsterdamse vijfsterrenbordeel, door van een papiertje een lijst voor te lezen van eerdere musicals en films over prostituees, van Irma la Douce tot Pretty Woman.

Het leek wel een beetje op het aanhoudende debat in De wereld draait door over de ethiek van Komt een vrouw bij de dokter – the movie. Fictie over slechte mensen kan aanleiding geven tot het opwachten bij de artiestenuitgang van de acteur die de schurk speelt, maar daar wilde ik het eigenlijk niet over hebben.

Aanleiding vormt wel een grapje van de redactie van Pauw & Witteman die alvast een trailer had gemaakt voor de musical van Van der Meyden, waarvan overigens nog geen woord op papier staat. Het was een amusante montage van fragmenten uit oude films, waarin ik in elk geval Moulin Rouge en The Untouchables meende te herkennen. Er waren toepasselijke titels op aangebracht, van het type featuring Klaas Bruinsma and his Angels.

Deze postmoderne potpourri vormde een mooi voorbeeld van een mash-up. Ik ken dat woord ook nog maar een dag, dankzij de door Het uur van de wolf uitgezonden Canadese documentaire Rip! A Remix Manifesto van Brett Gaylor, vorig jaar een publiekslieveling op het IDFA-festival.

Onderwerp vormt de aantasting van de vrijheid van meningsuiting door grote mediaconcerns, die stringente maatregelen nemen tegen copyrightschendingen. Hoofdpersoon is de Canadese deejay Girl Talk, die fragmenten van allerlei rockmuziek samplet. Net als iedereen die muziek of films downloadt, loopt hij het risico van hoge boetes en andere straffen. Het manifest van Gaylor betoogt dat je het verleden permanent moet onderzoeken en herdefiniëren. Creatieve toepassingen van gefragmenteerde schatten uit de geschiedenis van de populaire cultuur zouden niet gehinderd moeten worden door de geldwolven uit Hollywood.

Zelf doe ik niet aan downloaden, omdat ik ben opgevoed met de gedachte dat je niet mag stelen waar een ander auteursrecht op doet gelden. Maar fair use, het citeren om een argument te ondersteunen, voor wetenschappelijke. educatieve of recenserende doeleinden, dat is iets anders.

Rip! overtuigde me van de ouderwetsheid van mijn opvattingen, al vraag ik me wel af of de nieuwe moraal ook geldt voor het exploiteren van zulke remixen, in reclame of entertainment.