Boekhandel wil de lezer gidsen

Zo vanzelfsprekend als boekenliefhebbers Scheltema, Donner of Verwijs binnenstappen, zo onbekend is hun website. Dat moet veranderen, vindt moederbedrijf Selexyz.

Het monumentale postkantoor aan het Jansplein in Arnhem wordt binnenkort een boekhandel. Waar vroeger werd gesorteerd en gestempeld, wordt straks gelezen.

Boekhandelketen Selexyz, bekend van Scheltema in Amsterdam en Donner in Rotterdam, heropent volgend najaar zijn filiaal in Arnhem. Met de sfeer van de winkel in Maastricht, die is gevestigd in een voormalige kerk, met de beleving van het onlangs heropende filiaal in Eindhoven en met een ruime sortering zoals in Amsterdam en Rotterdam.

„Wij blijven investeren in onze winkels”, zegt Angelique Wouters van, voluit, Boekhandels Groep Nederland/Selexyz op het hoofdkantoor in Houten. „Dat lijkt tegendraads in deze tijd van internet en e-readers, maar dat is het niet.” Volgens Wouters komen de kernwaarden van Selexyz – deskundig informeren en verleiden met boeken – het best tot hun recht in aantrekkelijke boekwinkels waar een hoop te doen is. In het filiaal in Arnhem komt ook een restaurant van La Place (V&D).

Selexyz móet ook blijven verbeteren, want voor veel lezers is de gang naar een boekwinkel niet meer zo vanzelfsprekend. Zij bestellen liever een boek online. Hoewel 90 procent van de omzet in de boekhandels nog steeds wordt verdiend in de ‘echte’ winkel, zit de groei online. Het Koninklijk Boekverkopersverbond schat dat de onlineverkoop van algemene boeken (zonder wetenschap en educatie) dit jaar toeneemt met 3 tot 4 procent. De winkels van steen en beton zetten naar schatting 1 tot 2 procent minder om. In totaal zet de Nederlandse boekhandel in 2009 waarschijnlijk net zo veel om als in 2008, circa 645 miljoen euro.

Net als de kranten en de muziekindustrie moet de traditionele boekhandel een antwoord vinden op internet. Alleen dan overleeft het de slag met concurrenten als Bol.com en Amazon, zo is de verwachting. Jan Sander de Bie, directeur publiekswinkels van BGN/Selexyz, zei onlangs in Boekblad: „We verwachten wel onze begroting te halen, maar ik ga er niet over liegen: we moeten er echt voor knokken dit jaar hetzelfde resultaat te behalen als vorig jaar.”

Selexyz verkoopt ook boeken via zijn website, maar lang niet zo veel als Bol.com. „Onze website is nog niet goed genoeg”, stelt Angelique Wouters. „De propositie en ervaring van onze fysieke boekwinkels bieden we niet online. Dat moet veranderen.” Zie daar de taakomschrijving van Wouters. Sinds februari is zij directeur digitale strategie bij BGN/Selexyz. Zij moet proberen om het terrein terug te winnen dat de keten heeft laten liggen op het web. Niet alleen door via internet meer papieren boeken te verkopen, maar ook met e-books.

Wouters: „Daniël Ropers van Bol.com zei laatst dat zijn klanten nu in theorie zes miljoen recensies kunnen lezen van het nieuwe boek van Dan Brown. Geschreven door lezers voor lezers. Zes miljoen! Die leest niemand. Wij moeten juist proberen een gids te zijn in die zee van informatie. Wij moeten onze autoriteit beter tonen.” Zo kan Selexyz inspelen op het veranderend mediagedrag van de moderne consument, denkt Wouters. De klant wil in de boekhandel net zo veel keus als in webwinkels, misschien niet een heel boek kopen, maar slechts een hoofdstuk van een (digitaal) boek, niet alleen tekst maar soms ook beeld. „Bijvoorbeeld video-instructies in kookboeken.”

Op Wouters’ bureau liggen een laptop, een Blackberry en twee soorten e-readers, computertjes op A5-formaat om e-books te lezen. Ze verwacht niet dat die de papieren boeken zullen vervangen, maar ziet voor Selexyz wel mogelijkheden om een breder assortiment te kunnen voeren. „De fysieke voorraad van boekhandels wordt misschien kleiner, maar dankzij e-books kan je veel meer titels direct leveren. Ook geprint in de winkel.”

E-readers voldoen nog niet aan de eisen die de huidige consument stelt, vindt Wouters. „Je accepteert het niet meer dat je een gebruiksaanwijzing moet lezen om een apparaat te bedienen.” Ze heeft hoge verwachtingen van een e-reader die Apple gaat introduceren. „De boekhandels moeten echter niet wachten totdat er betere e-readers zijn. Wij moeten blijven nadenken over onze eigen rol. Die bestaat uit deskundig informeren en lezers verleiden met boeken die ze niet kenden, maar wel willen kopen.”

Van de mensen die een boekhandel binnenstappen, weet 80 procent nog niet wat hij gaat kopen. „Die moeten wij zo persoonlijk mogelijk van dienst zijn. Net zoals mijn oude kledingwinkel in Den Haag. Als mijn man en ik daar gingen winkelen, belden wij altijd eerst even. Het personeel zette dan kleren klaar op paspoppen die wij mogelijk leuk zouden vinden. Ze sloten zelfs weddenschappen af of we het zouden kopen. En dat deden we altijd. Want zij kenden onze smaak. Zulke dienstverlening moeten wij ook bieden. In de winkels en online.”