Ook zonder DSB zit Zalm in lastig parket

Een jaar geleden kwam Gerrit Zalm binnen als nieuwe topman van ABN Amro. Hoe doet de man die wankelt wegens zijn DSB-verleden het als bankier?

Gerrit Zalm ligt onder vuur. Zelfs zijn hoogste baas – minister Bos van Financiën als aandeelhouder – stelt diens positie ter discussie als beoogd bestuursvoorzitter van de toekomstige fusiebank ABN Amro/Fortis. Dat heeft alles te maken met Zalms vorige baan als financieel directeur bij de failliete DSB Bank, niet met zijn huidige functioneren als bestuursvoorzitter van de grote staatsbank.

Gisteren publiceerde ABN Amro kwartaalcijfers, voor de vierde maal onder Zalms verantwoordelijkheid. Hij werd vorig jaar november door Wouter Bos gepresenteerd als de grote man die de Nederlandse activiteiten van ABN Amro moet samensmelten met die van Fortis Bank Nederland. De voormalige en langstzittende minister van Financiën zou als doorgewinterde politicus in staat moeten zijn om de integratie tussen beide banken snel, efficiënt en geruisloos te laten verlopen. Intussen zou hij de bank door de kredietcrisis en recessie moeten loodsen. Die klus geldt niet alleen voor de Nederlandse activiteiten die door de staat zijn opgekocht, maar ook voor het deel van ABN Amro dat komend jaar definitief in handen komt van de Britse bank RBS.

Hoe staat zijn bank er na een jaar voor? Hoe doet, kortom, Gerrit Zalm het als bankier?

De resultaten die hij gisterochtend liet toelichten door zijn financiële man David Cole vormen een veeg teken. Terwijl de andere grote Nederlandse financiële instellingen die hard waren geraakt door de kredietcrisis in het afgelopen kwartaal weer uit de rode cijfers kwamen, verdrievoudigde het netto verlies van ABN Amro Nederland in de periode juli-september 2009 tot 32 miljoen euro. Voor de bank als geheel, inclusief het RBS-deel, bedroeg het verlies ruim 1 miljard. Per saldo komt het verlies over het jaar tot nu toe (in de eerste negen maanden) uit op bijna 3,7 miljard. Voor de Nederlandse activiteiten bedraagt het voorlopige jaarresultaat 45 miljoen positief, omdat het eerste kwartaal met een flinke winst van 87 miljoen werd afgesloten.

Het is niettemin uitgesloten dat ABN Amro Nederland het gehele boekjaar positief afsluit, omdat in het huidige kwartaal het boekverlies zal worden genomen op de door de Europese Commissie afgedwongen verkoop van HBU en enkele regionale kantoren voor zakelijke bankieren aan Deutsche Bank. Dat verlies wordt geraamd op 800 à 900 miljoen euro.

Nu valt deze eenmalige last Zalm niet direct aan te rekenen, omdat het HBU-dossier een erfenis uit het verleden is, en de onderhandelingen met Deutsche Bank door ambtenaren van Financiën werden gevoerd. Los daarvan kun je bij de cijfers van gisteren en die van eerdere kwartalen, zien dat Zalm worstelt met een aantal andere posten.

Ten eerste heeft ABN Amro Nederland veel last van de gevolgen van de economische recessie. De voorzieningen die de bank reserveert voor kredieten aan haar vooral zakelijke klanten namen met 242 miljoen euro verder toe. Per saldo heeft ABN Amro sinds oktober vorig jaar voor zijn Nederlandse activiteiten ruim 1,2 miljard euro afgeboekt voor te verwachten tegenvallers op de kredietportefeuille. „De financiële crisis heeft de bredere economie in Nederland nu definitief geraakt”, herhaalde bestuurder Cole gisteren zijn opmerking die hij drie maanden geleden ook al maakte. Omdat de grote faillissementsgolf die Nederland tot nog toe bespaard is gebleven voor de nabije toekomst niet wordt uitgesloten, zou ABN Amro wel eens hardere klappen kunnen krijgen. Cole zei gisteren pas enig herstel van de Nederlandse economie te verwachten in de tweede helft van 2010.

Tweede kopzorg voor bestuursvoorzitter Zalm zijn de kosten van zijn organisatie, voor kenners van ABN Amro een herkenbaar probleem. Zalms voorganger Rijkman Groenink worstelde jaren met de zogeheten ‘efficiencyratio’, de operationele kosten afgezet tegen de inkomsten. Bij het ABN Amro van nu kroop deze ratio in het afgelopen half jaar omhoog van 70 naar 80 procent. Terwijl de kosten stegen van 863 miljoen euro in het eerste kwartaal tot 904 miljoen nu, daalden de inkomsten met 10 procent. Bij ING ligt de kosten/batenratio op 70 procent.

De zorgen van Zalm zijn de zorgen van Bos. De staat lijfde ABN Amro vorig jaar in met het oogmerk de bank binnen afzienbare termijn met winst te verkopen. De initiële investering van 16,8 miljard euro is inmiddels met extra kapitaalsteun bijna verdubbeld. Terwijl de bank steeds minder inkomsten heeft en steeds grotere verliezen lijdt. Zou ABN Amro nog beursgenoteerd zijn, dan hadden aandeelhouders voor de topman met een dergelijk Kerstrapport hun geduld allang verloren.