Nederlaag Pechstein is zege voor biopaspoort

De langverwachte uitspraak van het internationaal sporttribunaal valt uit in het nadeel van Claudia Pechstein. De bestrijders van doping behalen een belangrijke overwinning.

Een zwarte dag voor de sportrechtspraak of een stap voorwaarts in de strijd tegen doping? De Duitse schaatsster Claudia Pechstein (37) is terecht voor twee jaar geschorst wegens afwijkende waarden in haar bloed, zo oordeelde het internationale arbitragehof voor de sport (CAS) gisteren. Het hof bevestigde daarmee de schorsing die eerder was opgelegd door de internationale schaatsunie (ISU). Daarmee lijkt een oneervol einde te komen aan de carrière van de schaatsster die al in 1992 (Albertville) haar eerste olympische medaille won.

De sportwereld keek niet voor niets al maanden reikhalzend uit naar het oordeel in de zaak tegen de Duitse winnares van vijf olympische gouden medailles. Niet alleen omdat de sportrechters haar de weg versperren naar haar zesde Olympische Winterspelen, maar vooral omdat de zaak grote gevolgen heeft in de strijd tegen doping. Door het vonnis gaat Pechstein de geschiedenis in als de eerste sporter die werd geschorst zonder dat dopinggebruik direct werd aangetoond. „Dit accepteren is voor mij ongelooflijk moeilijk”, zei ze gisteren. „Ik ben niet meer geschokt over de uitspraak, maar wel over de manier waarop die tot stand is gekomen. [...] Ik heb moeten leren dat uitgerekend in de sporttribunalen geen plaats is voor het in de sport zo vaak bezworen fair play.”

In de 63 pagina’s tellende uitspraak schaarde het CAS zich achter schaatsunie ISU, verantwoordelijk voor de ‘primeur’. Pechstein werd geschorst wegens sterk schommelende waarden in haar biologisch paspoort, waarin de gegevens van de bloed- en urinecontroles liggen opgeslagen.

De zaak kwam aan het licht rond het WK allround in Hamar, in februari dit jaar, waar alle deelnemers werden gecontroleerd. In Pechsteins bloed werd een maand voor het toernooi een percentage van reticulocyten (jonge bloedcellen) gemeten van 1,74. Tijdens het toernooi was dat opgelopen tot 3,49. De ISU hanteert een bovengrens van 2,4 procent. Een verhoging kan wijzen op bloeddoping. Bij andere metingen van haar bloed, bij hetzelfde WK, lagen de percentages op 3,54 en 3,38. Nadat Pechstein op de hoge waarden was gewezen, trok ze zich ‘ziek’ terug van de WK. De rest van het bewijs vergaarden de controleurs tien dagen later bij een out-of-competition-controle. Toen was het percentage scherp gedaald naar 1,37.

Voor de ISU was de zaak duidelijk; hier kon alleen sprake zijn van bloeddoping. Pechstein werd voor twee jaar geschorst, de standaardstraf voor dopingzondaars, ook al was zij niet rechtstreeks betrapt.

Maar de Duitse liet het er niet bij zitten en wendde zich met een reeks tegenargumenten tot de hogere rechter. Zij vond dat de procedures niet klopten, dat de gehanteerde bovengrens discutabel is en stelde bovendien dat haar hoge waarden het gevolg waren van een bloedziekte. Ook meende ze dat de gegevens uit de bloedcontroles ondeugdelijk waren door onder meer de kou, de hoogte, de fysieke stress als gevolg van trainingsinspanningen, en een infectie die ze kort daarvoor had opgelopen.

„Men heeft mij zonder bewijs buitengesloten”, hield Pechstein gisteren nog vol. „Ik ben gestraft op grond van indicaties die zelfs in wetenschappelijke kring omstreden zijn. Dat zal ik nooit kunnen begrijpen.” Pechstein heeft altijd ontkend dat ze doping heeft gebruikt en stelt dat meer dan 350 dopingtests die ze in haar loopbaan onderging negatief waren.

Maar het oordeel van het CAS liet aan duidelijkheid niets te wensen over. Het hof vindt dat het percentage reticulocyten in haar bloed bij het WK in Hamar „abnormale waarden” had in vergelijking met die van de algemene Europese bevolking en topschaatsers, en in vergelijking met „haar eigen normale waarden”. Het hof concludeert dat de „onrechtmatige manipulatie van haar eigen bloed” het enige redelijke alternatief van die schommelingen kan zijn.

Het kamp rond Pechstein sprak, bij monde van haar advocaat Simon Bergmann, van „een zwarte dag voor de sportrechtspraak”. Pechstein is vastbesloten het onrecht dat haar in haar ogen wordt aangedaan te bestrijden tot het bittere eind. Zij kondigde aan naar de Zwitserse burgerrechter te stappen.

In de Duitse sportwereld, recentelijk getroffen door spraakmakende dopinggevallen, werd over het algemeen instemmend gereageerd. Thomas Bach, voorzitter van het Duits olympisch comité en vicevoorzitter van het IOC, noemde de uitspraak een overwinning in de strijd tegen doping. „Elke dopingzaak betekent een teleurstelling, maar het laat zien dat het controlesysteem werkt”, liet hij weten. „Deze uitspraak helpt de strijd tegen doping vooruit.”

De voorzitter van de Duitse schaatsbond (DESG) accepteert de uitspraak, maar voorzitter Gerd Heinze had desondanks kritiek op het sporttribunaal. „Het CAS heeft onze opvatting over recht en fair play niet gedeeld. Dat is een slag voor mijn rechtsgevoel”, zei hij op de website van Der Spiegel.

De komende dagen zal blijken of zijn positie als bondsvoorzitter houdbaar is na de uitspraak van het CAS; hij steunde Pechstein en ging met haar in beroep tegen de schorsing van de ISU.

Lees de volledige uitspraak van het CAS op nrc.nl/sport