Kort nieuws Wetenschap

Veel neef-nicht- huwelijken in de negentiende eeuw

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 26 nov. - Huwelijken tussen familieleden waren in Nederland tussen 1840 en 1922 relatief algemeen in plattelandsprovincies. Neef-nichthuwelijken maakten zo’n 2 procent van het totaal uit; huwelijken tussen broer- en zusparen ruim 4 procent. Na 1922 namen die percentages af. Dat melden onderzoekers van de VU, het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in het American Journal of Human Biology (november). Ze onderzochten ruim een miljoen huwelijken in een database met gegevens uit verschillende archiefsystemen. Neef- nichthuwelijken kwamen het vaakst voor in hogere en middelhoge sociale klassen en onder orthodox Protestante gemeenten in Gelderland (de ‘Biblebelt’). Familiehuwelijken waarborgden sociale status en de culturele en geloofswaarden binnen de familie.

Sms helpt jonge medicijngebruiker

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 26 nov. - Een herinnering per sms helpt jongeren om regelmatig hun medicijnen in te nemen na een orgaantransplantatie: het aantal acute afstotingsreacties neemt er fors door af. Dat melden Amerikaanse onderzoekers in het novembernummer van Pediatrics. De Amerikanen voerden hun sms-proef uit bij 41 jongeren van gemiddeld 15 jaar oud die een nieuwe lever hadden gekregen. Ze volgden de jongeren eerst een jaar zonder sms-dienst, en daarna een jaar met. In het eerste jaar traden twaalf gevallen van acute afstoting op, in het tweede jaar twee. Dat verschil was statistisch significant, ook na correctie voor het feit dat de kans op afstoting na transplantatie geleidelijk afneemt.

Cholesterolspiegel kan verder omlaag

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 26 nov. - Statinen, de traditionele en veelgebruikte cholesterolverlagers, doen bij sommige mensen met een hoog risico op hartziekten niet genoeg. Hun ‘slechte’ cholesterol (het LDL) moet verder omlaag, of hun ‘goede’ cholesterol (HDL) moet omhoog. Er zijn een paar medicijnen op de markt – geen statinen – die de cholesterolspiegels verder verbeteren, maar die waren nooit in één onderzoek met elkaar vergeleken. In een onderzoek The New England Journal of Medicine van vandaag wel. Amerikaanse onderzoekers vergeleken een erg hoge dosis niacine (vitamine B3) met het medicijn ezetimibe dat in de darm de opname van cholesterol uit de voeding verhindert. Niacine was zoveel beter dan ezetimibe dat het onderzoek voortijdig werd afgebroken.

Meer leukemie bij veel formaldehyde

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 26 nov. - Amerikaanse begrafenisondernemers die meer dan 3.000 lijken balsemden met formaldehyde hebben bijna vier keer zo veel kans om aan een bepaalde vorm van leukemie te overlijden dan lijkbezorgers die minder dan 500 lichamen behandelden. Daarmee is voor het eerst aangetoond dat langdurige blootstelling aan formaldehyde in de werkomgeving naast neusholtekanker ook leukemie veroorzaakt. Dat vond Michael Hauptmann, een epidemioloog die nu bij het Nederlands kankerinstituut werkt. De publicatie van Hauptmann en zijn collega’s verscheen eind vorige week in het Journal of the National Cancer Institute. In Nederland is het balsemen van lijken alleen in uitzonderlijke omstandigheden toegestaan. De Nederlandse normen voor formaldehydeconcentraties op de werkplek horen tot de strengste ter wereld.

Antivries uit kever

Door onze redactie wetenschap

rotterdam, 26 nov. - Onderzoekers hebben een nieuw soort antivriesmolecuul gevonden bij een kever (Upis ceramboides) uit Alaska. Deze kevers kunnen overleven bij temperaturen tot wel zestig graden onder nul. Natuurlijke antivriesmoleculen verlagen het vriespunt van water en verstoren de kristalstructuur waardoor het water moeilijker kan bevriezen. De natuurlijke antivriesmoleculen die tot nu toe bekend waren zijn allemaal eiwitten. Het nu ontdekte antivriesmolecuul is geen eiwit en is minstens zo actief als de bekende antivriesmoleculen. Het onderzoek verscheen maandag online in Proceedings of the National Academy of Sciences (Early Edition).