Han de Wit staat enigszins rood

Ontwikkelingsorganisaties kunnen hun borst nat maken: de minister voor Ontwikkelingssamenwerking (OS) haalt de bezem door de bestaande subsidieregeling en dwingt de lappendeken van maatschappelijke initiatieven tot samenklontering. Het veld verwacht dat de vier grootste zogenoemde medefinancieringsorganisaties (Oxfam Novib, ICCO, Hivos en Cordaid) goeddeels buiten schot blijven. Maar blijft dat in de toekomst ook zo?

De min of meer vaste norm dat Nederland 0,8 procent van het nominale nationaal inkomen uitgeeft aan ontwikkelingshulp, had tot nu toe toe tot gevolg dat het ontwikkelingsbudget elk jaar automatisch groeide. Zelfs bij een zeldzame economische krimp was er altijd wel wat inflatie, zodat het nationaal inkomen in guldens en later in euro's nimmer daalde.

Dat is dit jaar anders. Volgens de jongste begroting is er in 2009 sprake van een krimp van het volume van de economie (dat hier voor de vorm even wordt gelijkgesteld met het reële nationaal inkomen) met 4,75 procent, bij een inflatie van 1 procent. Dat geeft een nominale krimp van 3,75 procent, en dus noodzakelijkerwijs een even grote krimp van het budget voor het ontwikkelingssamenwerking.

Het is nog erger, want de begroting voor 2009 ging uit van expansie. De destijds al als zeer rooskleurig beschouwde economische raming van Prinsjesdag 2008 breekt de hulp nu op. Toen werd ingeschat dat de economie in 2009 zou groeien met 1,25 procent, bij een inflatie van 3,25 procent. Dat is een nominale groei van 5 procent.

Het verschil tussen de verwachting en de realisatie van het nominale nationaal inkomen in 2009 is dus maar liefst 8,75 procent – en is overigens onbetwist de grootste voorspelfout in de geschiedenis van het Centraal Planbureau.

Ontwikkelingssamenwerking kampt als gevolg hiervan met een verschil tussen de begrote uitgaven in 2009 en de uitgaven die daadwerkelijk blijken te mogen, van bijna een tiende van het totale budget. Als er niet wordt bezuinigd, dan zouden de uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking dit jaar zijn gestegen tot 0,87 procent van het gekrompen nationaal inkomen.

Dat gebeurt niet, maar uitgaven aan ontwikkelingssamenwerking liggen wel vaak jarenlang vast en ingrepen kampen als gevolg hiervan met een zekere traagheid. Er bestaat dus de kans dat volgend jaar zal blijken dat het Nederlandse budget in 2009 toch boven de 0,8 procent zal zijn uitgekomen.

En dat zal, in een tijd dat het vaste percentage toch al ter discussie staat, nog de nodige politieke beroering geven.

Maarten Schinkel