Draagvlak kilometerheffing vertoont scheurtjes

De maatschappelijke onrust over de kilometerheffing neemt toe. Gisteren lieten ook diverse Kamerfracties van zich horen. Tot woede van minister Eurlings.

Eigenlijk zou minister Eurlings (Verkeer, CDA) vanmiddag pas het woord krijgen en werd hij gisteravond geacht alleen te luisteren naar de Tweede Kamer. Maar de woorden van VVD’er Aptroot irriteerden hem zo dat hij om een ‘punt van orde’ vroeg en de microfoon greep: „Mij voor een leugenaar uitmaken is een Kamerlid onwaardig. Durf dan ook stap B te zetten en dien een motie van wantrouwen in. Pas dan is meneer Aptroot een vent.”

De Tweede Kamer behandelde gisteren de begroting van het departement van Verkeer en Waterstaat. Officieel maakt het wetsvoorstel voor de kilometerheffing daar geen onderdeel van uit, maar het onderwerp domineerde desondanks het debat. Het was de eerste keer dat de Kamer over het plan sprak. Vooral Aptroot ging flink tekeer. Hij noemde de voorlichting over het wetsvoorstel „propaganda” en „een oneerlijke voorstelling van zaken”. Hij betichtte Eurlings van het vertellen van „onwaarheden”.

Wie wil weten wat dit nieuwe systeem financieel betekent, kan daarvoor op de website van het ministerie kijken. Maar volgens Aptroot ontbreken in de tabellen daar de nog onbekende spitsheffing, afschrijvingskosten van al betaalde aanschafbelasting bpm, de vervangings- en reparatiekosten van de kastjes in de auto, en de alternatieve belasting die provincies mogen gaan heffen. Dat 59 procent van de automobilisten erop vooruitgaat dankzij de heffing, zoals Eurlings eerder meldde, is dus „een leugen”, concludeerde Aptroot.

De harde aanval van Aptroot lijkt tekenend voor de toenemende politieke en maatschappelijke onrust over het wetsvoorstel kilometerprijs dat Eurlings bijna twee weken geleden presenteerde. Dagblad De Telegraaf voert sindsdien vrijwel dagelijks campagne tegen de heffing, meestal op de voorpagina. Bij andere media komen veel boze reacties en kritische vragen binnen. Ook de ANWB krijgt veel vragen van zijn leden. De bond, de belangrijkste maatschappelijke partner van Eurlings, heeft nog altijd geen steun aan het voorstel toegezegd. De organisatie houdt de kaarten tegen de borst en zegt „ruim de tijd nodig te hebben” om het plan te bestuderen. Directeur Van Woerkom liet deze week weten dat een discussie over de kilometerheffing pas zinvol is als de hoogte van de spitstarieven bekend is. Wanneer dat gebeurt, is nog niet duidelijk.

Het broze draagvlak in de samenleving voor de kilometerheffing lijkt steeds meer scheurtjes te vertonen. „Hoe wil de minister dat op peil houden”, vroeg Kamerlid Kees van der Staaij (SGP) zich dan ook bezorgd af. En verwijzend naar het kastje dat straks in elke auto wordt ingebouwd: „Automobilisten voelden zich al melkkoeien, nu voelen ze zich bespioneerde melkkoeien.”

De oppositiepartijen SP, VVD en PVV wakkeren het ‘anti-vuurtje’ intussen nog eens flink aan. Zij voeren allemaal hun eigen campagne tegen de heffing. De VVD heeft op www.kilometerheffingnoway.nl een online-petitie geïntroduceerd die inmiddels meer dan 22.500 keer is ondertekend. Via de site is een gratis proteststicker te bestellen. De SP heeft de website www.geenfilebelasting.nl opgericht. Volgens Kamerlid Roemer is de kilometerheffing „te duur, te ingewikkeld en oneerlijk. En het gaat niet werken.”

PVV-Kamerlid Richard de Mos bundelde duizenden boze mailtjes die op de PVV-site zijn binnengekomen en overhandigde ze aan Eurlings. Volgens hem wordt de staatskas „gespekt door automobilisten”. De Mos opperde ook wat nieuwe namen voor de minister: „Minister Eurolings? Camielometer? Of toch gewoon Treurlings?”

De voorstanders van de heffing houden zich tot op heden vooral nog gedeisd. Daar waar VVD, PVV en SP gisteren volop in de aanval gingen, hadden de drie coalitiepartijen (CDA, PvdA en ChristenUnie) besloten zo weinig mogelijk woorden aan de kilometerheffing vuil te maken omdat er nog voor het kerstreces een separaat debat over staat gepland. Maar op die manier kregen de tegenstanders alle ruimte.

Die kregen eerder deze week ook nog steun uit onverwachte hoek. Het CDA opperde de spitsheffing – behalve die in Amsterdam – uit het wetsvoorstel te schrappen. De partij wil zo voorkomen dat de ene na de andere gemeente om een spitsheffing komt vragen. Wil een gemeente toch een spitstarief invoeren, dan moet dat via een wetswijziging waar de Kamer zich over buigt, zo is de wens van het CDA.

De SP greep dit buitenkansje gisteren gretig aan. Roemer: „Het CDA heeft de kilometerheffing nu al de nek omgedraaid.” De spitsheffing is juist bedoeld om de hoeveelheid verkeer op de drukste knelpunten van ons land op de drukste tijden te verminderen.

Oppositiepartij GroenLinks kwam het fanatiekst op voor de kilometerheffing. „Goed voor onze economie, goed voor de leefbaarheid van de steden, en goed voor het milieu”, zei Kamerlid Kees Vendrik. GroenLinks heeft, net als de VVD, ook stickers laten maken, al is de tekst anders: ‘Kilometerheffing? Ja Graag!’

Vendrik loofde Eurlings voor zijn politieke moed. „Lange tijd was het: doet-ie het of doet-ie het niet? En ja, hij doet het! De aanstaande premier heeft zijn ei gelegd.”

De verdediging die Eurlings gisteren onverwacht fel begon, krijgt vandaag in het debat een vervolg.