Opnieuw premier - Yves Leterme is helemaal terug

De politieke routiniers Wilfried Martens en Jean-Luc Dehaene effenden in België het pad naar een nieuw premierschap voor de Vlaamse christen-democraat Yves Leterme.

Er waren wel drie oud-premiers voor nodig, maar België heeft weer een nieuwe regering. Vanmiddag legde Yves Leterme (oud-premier nummer één) de eed af als eerste minister, nadat Herman Van Rompuy vorige week tot ‘EU-president’ werd benoemd. De man die er volgens tegenstanders verantwoordelijk voor was dat België de afgelopen jaren uiteen dreigde te vallen, is helemaal terug.

Een toeschouwer die een jaar afwezig was en net terugkeerde in België, moet de afgelopen dagen het gevoel hebben gehad dat hij helemaal niet weg was geweest. Wéér ging het in de media over Yves Leterme en over ‘BHV’, het omstreden kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde (zie inzet).

Eind vorig jaar moest Yves Leterme (49) aftreden in verband met een affaire rond de bank Fortis – waar hij later geen schuld aan bleek te hebben. Maar vooral bij Franstaligen was er nog wel wantrouwen tegen de Vlaamse christen-democraat. Ze zijn niet vergeten dat hij ooit zei premier te willen worden „voor Vlaanderen”, dat hij het Belgische volkslied verwarde met de Franse Marseillaise en dat hij eens – bij wijze van grap – suggereerde dat Franstaligen „intellectueel niet in staat zijn om Nederlands te leren”.

Koning Albert deed daarom vorige week donderdag al aan een beroep op de 73-jarige Wilfried Martens (oud-premier nummer twee). Die onderbrak een verblijf in Venetië om mee te helpen nadenken over een oplossing voor BHV.

Die oplossing bestaat er uit dat Leterme de komende maanden hulp krijgt van de 69-jarige Jean-Luc Dehaene (oud-premier nummer drie). Dehaene zal overleggen met partijvoorzitters en een voorstel doen over het omstreden kiesdistrict. Ook dat was déjà vu: tijdens de voorbije crises gingen de gesprekken telkens niet over de inhoud van het probleem, alleen over de wijze waarop daarover gepraat moest worden.

Oppositiepartijen stellen dat Leterme „twee schoonmoeders” krijgt. „Dit wordt gênant”, zei Bart De Wever van de Vlaams-nationalistische N-VA. De Franstalige krant Le Soir heeft vandaag een spotprent op de voorpagina van ‘vader’ Dehaene, die Leterme als een schooljongen bij de hand neemt voor een stoplicht en zegt: „Allez, het is groen, Yveke”.

De regering-Leterme II bestaat net als de vorige uit socialisten, liberalen en christen-democraten aan Franstalige kant, en liberalen en christen-democraten aan Vlaamse zijde. Er zijn enkele minimale personele wisselingen ten opzichte van de regering-Van Rompuy. Inge Vervotte, een vertrouwelinge van Leterme, wordt minister van Overheidsbedrijven en Ambtenarenzaken.

In juni 2007 was Yves Leterme de grote overwinnaar van de laatste parlementsverkiezingen. Daarna volgde de langste formatie uit de geschiedenis. Leterme had de ideale biografie om premier te worden: als zoon van een Waalse vader spreekt hij perfect Frans. Maar onderhandelingen tussen Vlamingen en Franstaligen liepen keer op keer stuk, omdat Leterme vast bleef houden aan een staatshervorming, die Vlaanderen meer bevoegdheden zou moeten geven, en aan een splitsing van BHV.

Volgens critici speelde de koppigheid van Leterme een grote rol. Maar bij kiezers is hij nog steeds populair, zo bleek bij de regionale en Europese verkiezingen van afgelopen juni. Leterme was toen lijstduwer.

Herman Van Rompuy werd de laatste weken bijna heilig verklaard door commentatoren, omdat hij het afgelopen jaar rust bracht in het land. Hij deed dat onder meer door even niet te praten over BHV. Nu is dat in de eerste plaats een symbolisch probleem. Maar wel een probleem dat moet worden opgelost, zo heeft het Grondwettelijk Hof bepaald. Anders zijn de volgende verkiezingen in 2011 onwettig. En dan zou België echt in crisis zijn.

Jean-Luc Dehaene moet voor Pasen een voorstel doen. Een nieuwe crisis is niet uitgesloten, maar niemand wil dat die plaatsvindt tijdens het Belgische EU-voorzitterschap dat 1 juli begint. Er staat de komende maanden veel op het spel.