Ontslaggronden voor rechters: gebrek aan kennis en vaardigheden. En dronken rijden.

blaastestEen rechter die ‘achteraf bezien’ een onjuiste beslissing nam, kan niet ontslagen worden. In de ophef na de Saban B. kwestie zegt Jan Watse Fokkens, procureur-generaal bij de Hoge Raad, dat ‘wetten, verdragen en internationale richtlijnen’ een vordering tot ontslag onmogelijk maken.

Lees hier het uitgebreide persbericht, dat reageert op de publiciteit na een uitspraak van het Hof Arnhem. Daarbij werd een verdachte van geweld en vrouwenhandel een week uit voorarrest vrijgelaten. Lees hier een samenvatting van de kwestie in een commentaar.

Fokkens centrale argument is dat de rechter bij het vellen van een oordeel niet moet hoeven nadenken over zijn baan. In een typische Hoge Raad zin met veel komma’s schrijft hij: “Als een rechter het risico loopt te worden ontslagen ingeval hij een uitspraak doet die naar zijn oordeel in overeenstemming is met het recht, maar die in politieke en/of maatschappelijke kringen als onjuist wordt aangemerkt, zullen de betrokken procespartijen terecht vraagtekens zetten bij de onafhankelijke beoordeling van hun zaak.”  ’Wiens brood men eet, diens woord men spreekt’, die indruk mag nooit gewekt worden, zeker niet bij de procespartijen.

Op iedere regel is echter een uitzondering. Als praktijk (?) voorbeeld geeft de PG rechters die hun vakkennis niet bijhouden waardoor ze “stelselmatig oud recht toepassen”. Maar ook dan zijn het niet de foute beslissingen die ontslaggrond vormen, maar het kennelijk ‘ontbreken van de nodige kennis en vaardigheden’. En de rechter moet daar tijdig op zijn gewezen en de kans om zich te verbeteren niet hebben aangegrepen. De foute juridische beslissing wordt  gecorrigeerd door een hogere rechter. De personele kwestie die er achter zit door de Hoge Raad.

In het jaarverslag van de Hoge Raad, dat hier is te vinden staat op pag. 142 de praktijk beschreven. Twee rechters namen onder druk van de PG zelf ontslag wegens alcoholmisbruik in het verkeer en ‘bijkomende omstandigheden die de misdraging ernstiger maakten’. Er is één rechter ontslagen die ‘langdurig arbeidsongeschikt’ was. Met twee andere zieke rechters kwam het niet zover, omdat die zelf ontslag namen. Eén niet functionerende rechter overleed.

Klaagt men veel over rechters? De PG ontvangt gemiddeld 50 klachten per jaar. Hij stuurt ze het liefste terug naar de gerechten zelf, om ze daar te laten afhandelen, zo schrijft hij op pag. 144. En wat zou er daar mee gebeuren? Dat is niet makkelijk te achterhalen. De grootste rechtbank, Amsterdam, zegt er op z’n website niets over. De rechtbank publiceert geen eigen jaarverslag, maar alleen een summiere bijlage, over 2005 (!). De rechtbank Den Haag doet meer, met een apart jaarverslag Klachtafhandeling 2008. Er werden daar 155 klachten ingediend. Ook de rechtbank Rotterdam publiceert een dergelijk overzicht: 82 klachten.

Maar of een gerechtsbestuur van de klachten iets leert en of het sancties treft? Het wordt niet verteld. De rechtbank Utrecht houdt zich helemaal stil. Sinds 2007 ‘verschijnt geen apart publieksjaarverslag’ luidt de droge mededeling. Vond men het welletjes? Wie een klacht wil indienen kan dat via internet doen. Op rechtspraak.nl is per instantie in de navigatiebalk onder ‘Bezoekers’ het veld ‘Ik heb een klacht’ te vinden. Wie daar op klikt komt in een digitaal klachtenformulier terecht.

Wie heeft ervaringen met het indienen van een klacht bij een rechtbank of  gerechtshof? Vindt u de rapportage door de gerechten voldoende?

Reageren? Nuanceren en argumenteren verplicht. Volledige naamsvermelding.