Kroes wint post, maar doet ook een stap terug

Neelie Kroes blijft lid van de Europese Commissie. „Wat wordt haar portefeuille? ICT? Oei, oei, oei. Dat is natuurlijk niet zwaar.”

Neelie Kroes blijft behouden voor Nederland en voor Brussel. Dat eerste lijkt het belangrijkste, getuige de opgetogen reacties in politiek Den Haag. Want dat Kroes in Brussel met telecom een aanzienlijk mindere portefeuille krijgt dan zij nu als commissaris mededinging heeft, was nauwelijks te horen in de reacties.

„Prima keuze, beste keuze, complimenten voor de minister-president”, klonk het gisteren van links tot rechts na het bekend worden van de voordracht. Na lang wikken en wegen en na toenemende druk uit Brussel van Commissievoorzitter Barroso was premier Jan Peter Balkenende gistermorgen eindelijk zo ver dat hij de VVD’er Kroes als Nederlandse kandidaat naar voren kon schuiven. Tot het laatste moment was hij blijven vasthouden aan een CDA’er voor de Nederlandse plaats in het dagelijks bestuur van de Europese Unie. Twee namen had hij: Yvonne van Rooy en Pieter van Geel, de huidige fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer.

Van de kant van Barroso kreeg Balkenende te horen dat hij in dat geval rekening moest houden met onbelangrijke portefeuilles. De voorzitter van de Commissie wilde Kroes behouden. Zij is liberaal en vrouw. De Belgische voorzitter van de liberale fractie in het Europees Parlement, Guy Verhofstadt, had Barroso stevig onder druk gezet om nog een nieuwe liberaal in zijn nieuwe Commissie op te nemen. Daarbij herinnerde hij de Portugees eraan dat deze zijn herbenoeming als Commissievoorzitter te danken had aan de liberalen.

Maar wat gaat Kroes straks doen in de 27 leden tellende Europese Commissie? Hoewel de portefeuilleverdeling – een aangelegenheid voor Commissievoorzitter Barroso – formeel nog niet bekend is, gaat het om de post ICT en Telecom. Of zoals premier Balkenende gisteren tegenover het NOS Journaal zei: „Ze gaat een portefeuille krijgen die te maken heeft met de toekomst van Europa, ze heeft dan te maken met zaken als e-commerce, digitalisering, mobiele telefonie, breedband.”

Het zijn de werkzaamheden die nu nog worden gedaan door Viviane Reding, de Luxemburgse Commissaris die in de Brusselse pikorde aanzienlijk lager staat aangeschreven dan Neelie Kroes op het directoraat Mededinging.

Vervolg Kroes: pagina 3

CDA’er zou dit niet gekregen hebben

Kroes staat bekend als de schrik van Microsoft, Intel en de energiereuzen E.on en GDF Suez, die zij als gevolg van misbruik van marktmonopolie en kartelvorming voor miljarden aan boetes oplegde.

Haar Luxemburgse collega Reding stond veel minder in de schijnwerpers. Haar ‘roem’ is tot nu toe beperkt gebleven als degene die Europa lagere tarieven voor internationaal mobiel telefoneren heeft bezorgd. Zij houdt zich bezig met regels voor telecombedrijven (vaste telefonie, mobiele telefonie, breedbandinternet). Dat zijn vooral regels die te maken hebben met het functioneren van de markt. Soms zitten er maatschappelijke aspecten aan die regels. Zo was er onlangs het plan om telecombedrijven internetgebruikers te laten afsluiten die zich schuldig maakten aan illegaal downloaden.

Blijft dus de vraag of dit resultaat nu is wat premier Balkenende bedoelde toen hij de afgelopen weken sprak over „een zware” en een „zo goed mogelijke portefeuille”. De Gentse hoogleraar en EU-deskundige Hendrik Vos reageert in elk geval verbaasd. „Wat krijgt Kroes? ICT? Oei, oei, oei. Dat is natúúrlijk niet zwaar. Ik zou niet weten wat daar nu moet gebeuren.” Vos had eerder vernomen dat Reding zou aanblijven op haar post. „Dat was dan voor haar een baan om rustig uit te bollen”, zegt hij.

Of zit het gewicht van de nieuwe Europese baan voor Kroes in het vicevoorzitterschap van de Europese Commissie dat ze erbij krijgt? De huidige commissie telt vijf vicevoorzitters. Hoogleraar Vos beschouwt het als „niet meer dan een erebaantje dat in de praktijk weinig voorstelt”. Maar volgens Hans van Baalen, VVD-delegatieleider in het Europees Parlement, zal zijn partijgenoot als vicevoorzitter „een belangrijk deel van de werkzaamheden van de Commissie coördineren”. En dat is „voor de Nederlandse regering een aanbod dat niet kon worden afgeslagen”.

De huidige commissaris voor industrie, de Duitser Günter Verheugen, was vijf jaar geleden ook een dergelijke rol toegedacht door de toenmalige bondskanselier Schröder. Maar Verheugen kwam daar snel van terug. „Je kan geen supercommissaris hebben die aanwijzingen aan zijn collega's geeft. Dat werkt alleen maar zeer schadelijk”, constateerde hij.

Vooralsnog lijkt het belangrijkste voor de Haagse politiek dat Neelie Kroes – nog vorige week door GroenLinks-Kamerlid Mariko Peeters omschreven als „een stoer wijf” – voor de Commissie behouden is gebleven. Met één troost: met een CDA’er was de post nog minder geworden.