Goed, goed, Neelie blijft

Iedereen is vol lof over nog vijf jaar Kroes in Brussel.

Maar ze gaat naar ICT en dat is echt geen zware portefeuille.

Nog eens Neelie. Het heeft even geduurd, maar gistermiddag maakte de Rijksvoorlichtingsdienst dan toch bekend dat het kabinet had besloten Neelie Kroes opnieuw voor te dragen als eurocommissaris. De komende vijf jaar is zij net als de afgelopen vijf jaar het Nederlandse lid in het dagelijks bestuur van de Europese Unie.

Het ontbrak er nog maar aan dat in de Tweede Kamer de champagneflessen werden ontkurkt. De reacties waren unaniem lovend. „Prima keuze, beste keuze, complimenten voor de minister-president”, klonk het van links tot rechts na het bekend worden van de voordracht.

Maar wat gaat Kroes straks doen in de 27 leden tellende Europese Commissie? Hoewel de portefeuilleverdeling – een aangelegenheid voor Commissievoorzitter Barroso – formeel nog moet plaatsvinden, weten betrokkenen te melden dat het gaat om de post ICT en Telecom. Of zoals premier Balkenende gisteren tegenover het NOS-Journaal zei: „Ze gaat een portefeuille krijgen die te maken heeft met de toekomst van Europa, ze heeft dan te maken met zaken als e-commerce, digitalisering, mobiele telefonie, breedband, allemaal zaken die te maken hebben met de nieuwe technologische werkelijkheid.”

Het zijn de werkzaamheden die nu nog worden gedaan door de Viviane Reding, de Luxemburgse commissaris die in de Brusselse pikorde aanzienlijk lager staat aangeschreven dan Neelie Kroes op het directoraat Mededinging. Kroes staat bekend als de schrik van Microsoft, Intel en de energiereuzen E.on en GDF Suez die zij als gevolg van misbruik van marktmonopolie en kartelvorming voor miljarden aan boetes oplegde. Haar Luxemburgse collega Reding stond veel minder in de schijnwerpers. Haar ‘roem’ is tot nu toe beperkt gebleven als degene die Europa lagere tarieven voor internationaal mobiel telefoneren heeft bezorgd.

En dus is de vraag of dit resultaat nu is wat premier Balkenende bedoelde toen hij de afgelopen weken sprak over „een zware” en een „zo goed mogelijke portefeuille”. De Gentse hoogleraar en EU-deskundige Hendrik Vos reageert in elk geval verbaasd. „Wat krijgt Kroes? ICT? Oei, oei, oei. Dat is natúúrlijk niet zwaar. Ik zou niet weten wat daar nu moet gebeuren.” Vos had eerder vernomen dat Reding zou aanblijven op haar post. „Dat was dan voor haar een baan om rustig uit te bollen”, zegt hij.

Of zit het gewicht van de nieuwe Europese baan voor Kroes in het vicevoorzitterschap van de Europese Commissie dat ze erbij krijgt? De huidige commissie telt vijf vicevoorzitters. Hoogleraar Vos beschouwt het als „niet meer dan een erebaantje dat in de praktijk weinig voorstelt”. Maar volgens VVD-delegatieleider in het Europees Parlement, Hans van Baalen, zal zijn partijgenoot als vicevoorzitter „een belangrijk deel van de werkzaamheden van de Commissie coördineren”. En dat is „voor de Nederlandse regering een aanbod dat niet kon worden afgeslagen.”

De huidige commissaris voor industrie, de Duitser Günter Verheugen, was vijf jaar geleden ook een dergelijke rol toegedacht door de toenmalige bondskanselier Schröder. Maar Verheugen kwam daar snel van terug. „Je kan geen supercommissaris hebben die aanwijzingen aan zijn collega's geeft. Dat werkt alleen maar zeer schadelijk”, constateerde hij.

Vooralsnog lijkt het belangrijkste voor de Haagse politiek dat Neelie Kroes – nog vorige week door de Groenlinkser Mariko Peeters omschreven als „een stoer wijf” – voor de Europese Commissie behouden is gebleven. Het was Kroes zelf die begin deze maand via het televisieprogramma Buitenhof de vrees uitsprak dat zij om partijpolitieke redenen niet voor herbenoeming in aanmerking kwam. De regeringspartijen CDA en PvdA zouden iemand uit eigen gelederen naar voren willen schuiven.

Een slimme zet, want hiermee mobiliseerde Kroes een enorme lobby voor zichzelf en zette tegelijk Balkenende voor het blok. Durfde hij die druk te trotseren door een eigen partijgenoot van CDA-huize naar Brussel af te vaardigen? En wat als die partijgenoot een weinig indrukwekkende portefeuille had gekregen?

Nederland heeft de komende vijf jaar ontegenzeggelijk een minder zware portefeuille, maar wel één met Neelie Kroes. En om dat laatste ging het alleen nog maar.