Vrede uit wanhoop

Er komen ongebruikelijk positieve geluiden uit Nigeria.

Notoire rebellenleiders leverden hun wapens in en sabotageacties zijn gedaald.

Er bestaat weer hoop op vrede in de Niger Delta, de turbulente olieregio van Nigeria. Een Nigeriaanse olieanalist in Lagos zegt verrast te zijn over het succes tot nu van de amnestie voor de rebellen, „een vredespoging die aanvankelijk door iedereen met cynisme werd ontvangen”. Maar Nigeriakenner Michael Peel zegt over het vredesinitiatief door de regering: „Een verrotte boom kan geen gezonde vruchten afwerpen”.

Scepsis lijkt de Nigeriaan eigen. Maar er komen ongebruikelijk positieve geluiden uit de Niger Delta van Nigeria. Een delegatie van de overkoepelende rebellengroep Mend voerde deze week overleg op het presidentiële paleis en prees de regering van president Yar’Adua „voor haar oprechtheid bij de onderhandelingen”. Notoire rebellenleiders hebben zich verzameld in kampen van de overheid, leverden hun wapens in en wachten op herscholing.

De regering belooft ontwikkelingsprojecten en extra geld dat direct aan de Deltabewoners zal worden gegeven. Sabotageacties tegen de olie-industrie zijn sterk afgenomen. Deze week werd bekend dat voor het eerst sinds drie jaar weer 2,4 miljoenen vaten olie per dag omhoog worden gepompt. Dat was tot enkele maanden terug bijna 1 miljoen vaten minder.

Vijftig jaar oliewinning in de Delta leverde de bewoners weinig gewin, wel vervuiling van hun kreken en akkers. Verzet ontstond begin jaren negentig en ontaardde begin deze eeuw in criminalisering. Militanten stalen in samenwerking met corrupte Nigeriaanse ambtenaren en internationale criminelen olie ter waarde van een geschatte 100.000 dollar per dag. Activisten van het eerste uur trokken zich uit afschuw terug uit het verzet, hun plaats ingenomen door ordinaire dieven en ontvoerders.

Vorig jaar begon de overheid voorzichtig met een poging haar eigen stallen te reinigen, waarbij enkele militairen werden bestraft voor het doorverkopen van gestolen olie en het verkopen van wapens aan Mend. De inkomsten van de rebellen kwamen hierdoor in gevaar. „Regering en Mend doen mee aan het vredesinitiatief uit wanhoop. Zowel de regering als Mend ziet hun inkomsten bedreigd door een voortgaande rebellie”, meent een analist in Lagos.

De vredespogingen begonnen met een groot militair regeringsoffensief. Daarna volgde amnestie voor de militanten en een wapenstilstand. Iedere rebel ontvangt ruim 500 dollar. De overheid belooft extra geld direct aan „gemeenschappen in de Delta” te verstrekken, in een poging de corrupte plaatselijke overheid te omzeilen. „Vijf jaar geleden deed de overheid hetzelfde. Toen het geld op was, trokken de militanten weer de bossen in”, zegt Michael Peel, auteur van het onlangs verschenen boek A swamp full of dollars . „Hoe los je Nigeria’s corruptie op. Dat is het echte probleem en ik zie niet hoe de vredesplannen daar een antwoord op geven”.

Beruchte rebellenleiders gaven zich over. „De rebellenleiders zijn uit de bush weggekocht door de overheid”, vertelt de olieanalist. „Dit vredesinitiatief kost veel geld. Maar hebben de rebellenleiders hun strijders wel genoeg geld betaald? Zijn alle militanten financieel tevreden gesteld of bestaan er genoeg reden om snel weer de bush in te trekken? Aan wapens geen gebrek in de Delta”. De afgelopen maand braken er in kampen van ontwapende rebellen twee keer rellen uit over geld. In de oliestad Port Harcourt sloegen ontevreden ex-rebellen deze week aan het plunderen en verkrachten in de nabijgelegen universiteit.

Alle twijfels ten spijt is iedereen het er over eens dat de regering de meest serieuze poging ooit heeft gedaan om de rust in de Niger Delta te doen terugkeren. Er bestaat hoop. „Ik geloof dat het dit keer gaat lukken”, zegt een hoge werknemer in de nationale oliemaatschappij. „Deze regering heeft werkelijk goede bedoelingen”