Ongepolijste aristocraat

Necrologie

De Thaise oud-premier Samak was door voorganger Thaksin in het zadel geholpen, maar hij ging zijn eigen gang. Befaamd was hij om zijn kookkunst.

Elske Schouten

Samak Sundaravej zal worden herinnerd als de premier van Thailand wiens kookkunsten zijn politieke ondergang betekenden. In september vorig jaar moest hij aftreden omdat hij tijdens zijn premierschap twee keer als gastkok had opgetreden in het kookprogramma dat hij jarenlang presenteerde op tv: volgens het constitutioneel hof een onvergeeflijk staaltje belangenverstrengeling. Kort na zijn val werd bij hem leverkanker geconstateerd. Hij overleed vanochtend in Bangkok, op 74-jarige leeftijd.

Samak hield zich nog geen negen maanden als premier staande. Hij was al gepensioneerd als politicus toen hij eind 2007 terugkwam om de vernieuwde politieke partij van Thaksin Shinawatra te leiden. Dat was de omstreden premier die in 2006 tijdens een militaire staatsgreep werd afgezet. Tot schrik van de militairen won Samak de eerste verkiezingen na de coup, waarmee opnieuw een Thaksin-gezind kabinet aantrad. Samak kreeg weinig kans: kort na zijn aantreden begonnen de massaprotesten van de ‘gele shirt’-beweging, die hem simpelweg beschouwde als Thaksins marionet. In augustus vorig jaar begonnen zij een bezetting van Thaise overheidsgebouwen, die drie maanden zou duren.

Vanuit een noodkantoor probeerde Samak de demonstranten en de dreiging van een nieuwe militaire coup te weerstaan. Hij bevestigde daarbij zijn reputatie als koppige man. Ook demonstreerde hij het ongepolijste taalgebruik waar hij om bekend stond. Zoals toen hij tien minuten de journalisten uitkafferde die hem bij een openbaar toilet stonden op te wachten. Ook na de rechterlijke uitspraak over zijn kookprogramma, die wordt beschouwd als politiek gemotiveerd, bleef hij doorvechten voor zijn premierschap. Tot het kader van zijn eigen partij hem liet vallen.

De aristocraat Samak was al sinds de jaren zeventig politiek actief. Hij was omstreden wegens zijn rol tijdens het bloedige neerslaan van een studentenprotest in 1976 door het leger, toen hij via de radio het volk tegen de studenten opzette. Hij was verschillende keren minister en werd in 2000 gouverneur van Bangkok.

Hoewel Thaksin hem had aangesteld, werd hij in zijn laatste rol gezien als iemand die zijn eigen koers bleef varen. Mogelijk tot teleurstelling van Thaksin zelf. Deze twitterde vandaag vanuit Dubai, waar hij op de vlucht is voor een veroordeling wegens corruptie, dat hij verdrietig is om het heengaan van zijn opvolger.