Zijn vooroordelen echt grappig?

Vandaag begint de nieuwe satirische serie Harirah.

De makers hebben niet gekeken naar wat de autochtoon of allochtoon zal aanspreken.

Een typische Marokkaanse huiskamer. De tv brengt beelden van een Arabischtalige nieuwszender, een man met een grote bril brengt zijn vrouw (met hoofddoek) een bord eten. Hij straalt onderdanigheid uit. Zij proeft, wordt boos en begint op haar man in te slaan. Het is meteen duidelijk: dit is niet de eerste keer dat deze man door zijn vrouw wordt mishandeld.

De sketch komt uit de nieuwe serie van de VPRO, Harirah, vanaf vandaag elke maandagavond te zien op Nederland 3. Het programma wordt aangekondigd als satire, maar is het dat echt? Het vooroordeel dat Turken en Marokkanen hun vrouwen slaan als uitgangspunt nemen en er één simpele en voor de hand liggende draai aangeven? Is dat grappig?

En toch zijn de sketches bedacht door vier Turkse en Marokkaanse Nederlanders zelf. De ene helft, Inci Lulu Pamuk en Elvan Akyildiz, komt uit cabaretgroep Hassan’s Angels, de andere is bekend als theatergroep De Varkensfabriek, die bestaat uit Mohammed Azaay en Karim El Guennouni. De duo’s hebben niet eerder met elkaar samengewerkt. Oud-hoofdredacteur van de VPRO Daniëlle Lunenborg, die op zoek was naar satirisch-komisch talent, heeft ze voor deze serie bij elkaar gebracht. „Ik zag humor en levenslust”, zegt ze daarover in een interview op het VPRO-blog, „en vooral talent en authenticiteit – het lef om zichzelf te zijn.”

Multicultureel Nederland heeft inmiddels aan genoeg televisieprogramma’s en films inspiratie geboden, waarbij moet worden opgemerkt dat vooral de films slagen: denk aan Shouf Shouf Habibi en Het Schnitzelparadijs. Het is moeilijk te voorspellen of dit nieuwe concept van de VPRO, losse sketches bedacht door Turkse en Marokkaanse acteurs, zal aanslaan. Sommige grappen liggen voor de hand (er komt een Turkse vrouw in voor met een snor), maar ze blijken een hobbel die slechts aan het begin van de serie genomen moet worden. Want daarna maak je kennis met de doofstomme rapper Deaf G en zijn vertaler die naast hem op het podium staat en hem helpt door te breken in de muziekindustrie. Meesterlijk bedacht en het heeft niets te maken met multiculturele stereotypen.

En er is de sketch waarin de Amsterdamse politie een belangrijke persconferentie geeft: die éne Marokkaan die het verpest voor alle andere Marokkanen is namelijk opgepakt. De sketch wordt geweldig uitgewerkt met oog voor detail als er iemand aan het woord komt die namens de Marokkaanse gemeenschap zijn blijdschap mag uiten over de vangst van de politie. Onderaan in beeld wordt hij in NOS Journaal-typografie geïntroduceerd als ‘woordvoerder Marokkaanse gemeenschap’ – een knipoog naar de media die bij elke belangrijke gebeurtenis weer hopen dat zo iemand echt bestaat.

Inspiratie voor het programma haalden de acteurs vooral uit hun eigen wereld. „In het begin”, zegt Karim el Guennounni „hebben we veel dvd’s bekeken om te kijken wat voor humor er zoal bestaat. Wat vinden wij grappig? Maar we wilden niet een programma als Little Britain nemen en kijken hoe we dat op zijn Nederlands konden aanpakken. Dat gaat toch altijd fout.” Er is ook niet, zegt hij, gekeken naar wat de autochtoon grappig zal vinden en wat de allochtoon zal aanspreken. „Natuurlijk heb je je achtergrond waar je iets mee wilt doen, maar dat het origineel moest zijn was eigenlijk het enige wat telde.” 

Het resultaat is een gevarieerd programma met humor die soms pure slapstick is, soms geraffineerd en een enkele keer hilarisch.

Kees Prins, bekend van VPRO’s eerdere satireprogramma Jiskefet, hielp de acteurs daarbij als regisseur en klankbord. Af en toe is hij ook te zien in een sketch, als er een derde mannelijke acteur nodig was. El Guennounni: „Met Kees samenwerken heeft het programma veel goeds gedaan. Hij begreep onze ideeën en humor meteen, ook als ik bij een sketch dacht: dit is misschien te Marokkaans voor hem.”

De serie Harirah is vanavond te zien op Nederland 3, om 22.00u. Bekijk een promofilmpje en een sketch over Deaf G op http://weblogs.vpro.nl/harirah