Taalboeken voor Sinterklaas (1)

Het sinterklaasfeest staat weer voor de deur; tijd om te kijken naar de leukste taalboeken.

Noodgedwongen zijn de onderstaande signalementen altijd kort. Daarmee doe ik deze boeken geen recht, noch hun auteurs, maar het kan niet anders.

Laten we beginnen met de grootste taalhit van 2009: Taal is zeg maar echt mijn ding van Paulien Cornelisse (Uitgeverij Contact, paperback, €12,50). Van dit boek zijn al 150.000 exemplaren verkocht en dit aantal zal nog wel blijven stijgen, want het is erg onderhoudend.

Cornelisse heeft een scherp oor en ze schrijft geestig. Bij haar kunt u onder meer lezen over de vijftien foutste vormen om wij te gebruiken (zoals een man die zegt: „Wij zijn zwanger”) en over de taal van de liefde („Persoonlijk vind ik het woord ‘lieverd’ echt niet kunnen, reden tot uitmaken bijna”).

Als we kijken naar het omvangrijkste taalboek van dit jaar, is de keuze ook makkelijk, want deze week verschijnt het vierde deel van het Etymologisch woordenboek van het Nederlands (EWN). Het eerste deel van dit indrukwekkende naslagwerk verscheen in 2003 en de vier delen samen tellen ruim 2.700 bladzijden.

In deel vier, dat de letters S tot Z beslaat, wordt de geschiedenis van 2.900 woorden behandeld; in het complete werk wordt het doopceel gelicht van ruim 13.000 woorden. De woordverklaringen zijn niet altijd even toegankelijk, maar de vele vaktermen worden wel verklaard en voor wie kennis wil nemen van de nieuwste etymologische inzichten is dit naslagwerk onmisbaar.

Dit nieuwe deel kost €55, de complete reeks (die wordt uitgegeven door Amsterdam University Press) is te koop voor 198 euro. Het EWN, zoals het in de wandeling wordt genoemd, staat onder hoofdredactie van Marlies Philippa, Frans Debrabandere, Arend Quak, Tanneke Schoonheim en Nicoline van der Sijs.

Met Nicoline van der Sijs zijn we aangeland bij een auteur die aan de lopende band boeken aflevert die zowel heel gedegen als zeer goed leesbaar zijn. Dit jaar schreef zij onder meer Yankees, cookies en dollars. De invloed van het Nederlands op de Noord-Amerikaanse talen (Amsterdam University Press, gebonden, €34,50).

Over dit boek schreef Hugo Brandt Corstius in deze krant: „Santa Claus komt vaker in Amerika dan in Nederland. Nicoline van der Sijs schreef er het leukste boek over dat ik dit jaar gelezen heb.”

Samen met de Brusselse hoogleraar Roland Willemyns schreef Van der Sijs Het verhaal van het Nederlands. Een geschiedenis van twaalf eeuwen (Uitgeverij Bert Bakker, gebonden, €39,95). Het gaat hier om de opvolger van Het verhaal van een taal, een bestseller die sinds 1993 zes ongewijzigde herdrukken beleefde.

In navolging van Máxima zeggen de auteurs in het voorwoord: „Uit alle hoofdstukken van dit boek blijkt één ding zonneklaar: ‘het’ Nederlands bestaat niet, de Nederlandse taal is geen eenheid en is dat ook nooit geweest, en bovendien is de taal voortdurend in beweging – taal verandert zoals alles in de wereld verandert.”

In dit boek, ideaal om de standpunten van puristen mee te relativeren, wordt helder uiteengezet welke gevolgen al die beweging heeft gehad.

Er kan geen twijfel over bestaan welke uitgever dit jaar de meeste taalproducten op de markt bracht, want dat is Van Dale. Leek deze uitgeverij een paar jaar geleden nog in een diepe winterslaap te zijn gesukkeld, dit jaar bracht de Utrechtse uitgeverij ruim negentig nieuwe producten uit: boeken, e-books, online en voor de iPhone. Er zitten prachtige dingen tussen. (Volgende week meer.)

Reacties op Woordhoek kunnen gestuurd worden naar sanders@nrc.nl