Rupsje-nooitgenoeg maakt tv over het leven zelf

Yvon Jaspers trekt miljoenen tv-kijkers met Boer zoekt vrouw. Zondag is de laatste aflevering van dit seizoen. Knap gemaakt escapisme, gepresenteerd door ‘the girl next door’.

Hoe voelt dat, als u ziet wat u heeft aangericht? Yvon Jaspers (36) stelde vorige maand tot zes keer toe dezelfde vraag aan Pieter Lakeman. Hij had als voorzitter van de Stichting Hypotheekleed in een televisieprogramma rekeninghouders geadviseerd hun spaargeld massaal bij DSB weg te halen om de bank failliet te laten gaan. Kort daarna viel het imperium van Dirk Scheringa.

Lakeman geeft ontwijkende antwoorden. Hij heeft het bankroet alleen versneld, zegt hij bijvoorbeeld. Met een klap op tafel probeert hij een einde te maken aan de ondervraging. „Het voelt gewoon alsof ik met mijn werk bezig ben”, zegt hij boos tegen Jaspers, die sidekick is van Matthijs van Nieuwkerk in De Wereld Draait Door.

„Typisch Yvon. Ze bijt zich vast. Ze wil weten of Lakeman nog kan slapen”, zegt Claudine Everaert, een vriendin die als eindredacteur met Jaspers aan verschillende tv-programma’s werkte. „Ik zou haar graag in een meer journalistieke rol zien. Ze doet veel human interest, maar met haar vasthoudendheid en talent om ingewikkelde zaken terug te brengen tot de kern zou ze ook dingen boven water kunnen krijgen.”

Yvon Jaspers is al enkele seizoenen de kijkcijferkoningin van Hilversum. Het reality-datingprogramma Boer zoekt Vrouw (KRO), waarvan komende zondag de laatste aflevering te zien is, trok op het hoogtepunt ruim 4,5 miljoen kijkers. Publiekstrekkers als Paul de Leeuw, Linda de Mol of Wendy van Dijk moeten het doen met minder dan de helft van dat aantal. De serie met idyllische beelden van het platteland heeft een eenvoudig format: tien boeren zijn op zoek naar een partner voor het leven.

„Het succes is ongehoord”, zegt Bert van der Veer, regisseur van Pauw & Witteman en schrijver van het boek Is er nog iets leuks op tv? „Je kijkt naar pure mensen, die worstelen met emoties. Je gunt ze een relatie, en dat zorgt voor een prettig gevoel. Je ziet ook nooit een windmolen of een snelweg langs zo’n boerderij. Het is van een onwaarschijnlijk escapisme, en voortreffelijk gemaakt.”

Duizenden kilometers reed Jacco Keijzer, eindredacteur van Boer zoekt Vrouw, het afgelopen jaar met Jaspers door Nederland. Een cameraploeg is de klok rond op een boerderij. Jaspers komt in beeld bij „emotionele hoogtepunten” zoals: welke vrouwen moeten eruit? Ze is meer dan een presentatrice en intensief betrokken bij het maakproces. De tv-ploeg ziet haar als one of the guys.

„Veel boeren zijn sociaal niet zo sterk, en leven in een kleine wereld. Het kost veel tijd en energie om met hen over intimiteiten te praten. De strategie bespreken we eindeloos in de auto”, zegt Keijzer. „Yvon staat heel dicht bij de boeren. Ze is een gewoon Brabants meisje. Als ze met een boer op een hooibaal zit, is hij negen van tien keer op zijn gemak.”

Agnes van der Ven, de enige vrouw die een partner zocht in het vorige seizoen Boer zoekt Vrouw, noemt haar warm en sensitief. Jaspers zag dat zij er bijna doorheen zat. Een avondje karten bleek de juiste uitlaatklep. Jaspers gaf ook tips hoe om te gaan met de grote mediadruk. Ze zei: je staat zelf op de eerste plaats, en blijf dicht bij je gevoel. Van der Vens relatie liep na de serie stuk, maar dat wijt zij niet aan het onnatuurlijke van verliefd worden voor het oog van een miljoenenpubliek. „Als ik hem in de kroeg had ontmoet, dan was het ook uitgegaan.”

Jaspers komt uit een katholiek gezin uit Boxtel. Ze heeft een oudere en een jongere broer. Haar ouders werkten in het onderwijs. In het ouderlijk huis naast de Sint Petruskerk hoorde ze het ijle gezang van het kerkkoor. Haar toenmalige slaapkamerraam kijkt uit op het kerkplein. Ze zag gelovigen naar de nachtmis gaan, meisjes in witte kanten jurken op weg naar hun eerste communie en familieleden die elkaar treffen voor trouwerij, doop of begrafenis.

„Alle extremen van het leven kwamen voorbij en hadden hun plek”, zegt ze. „De rituelen van de kerk zijn in mij gaan zitten. En het was ook een soort theater.”

Op haar zestiende speelt ze met veertig jongeren mee in de voorstelling Parcival van het Zuidelijk Toneel onder regisseur Matthijs Rümke. Anderhalf jaar repeteert ze drie keer per week voor het stuk over de zoektocht naar de heilige graal. Het toneel is de plek waar ze haar verbeeldingskracht kwijt kan. „Yvon was ontwapenend, keek met grote verwondering naar het leven en kon zichzelf blijven onder grote druk”, zegt Rümke.

Op de toneelschool in Eindhoven vinden ze haar later ongeschikt voor zware rollen. Ze ziet er jonger uit dan ze is. Ze heeft nog nooit een mascaraborsteltje gebruikt en vindt hoge hakken buitenaards.

Ook bij het tv-programma Klokhuis, waar ze als kind al wilde werken, moet ze vechten voor een plek. Ze wil in de filmpjes niet alleen laten zien hoe hagelslag wordt gemaakt, maar ook uitleggen wat een optische illusie is.

„Ze wilde altijd meer werk. In dat opzicht was ze een rupsje-nooitgenoeg”, zegt oud-eindredacteur Piet Geelhoed. „Op haar 22ste had ze de uitstraling van een 17-jarige. Haar kennis deed niet onder voor die van de andere presentatoren, maar sommigen behandelden haar als een klein, lief meisje. Dat vond ze uitermate irritant.”

Jaspers verruilt Brabant voor Amsterdam. Ze woont zeven jaar in een huis met zangeres en actrice Ricky Koole. Samen reizen ze over de wereld. Ongetraind beklimmen ze de Kilimanjaro, de hoogste berg van Afrika. Het is fysiek uitputtend. Ze lopen van tropische temperaturen naar de vrieskou, de top op 5.892 meter is bedekt met ijs. Koole: „Omdat de lucht ijl is, moet je langzaam omhoog. Ik haal zeven keer adem, zet dan een stap, en klim zo geleidelijk door. Yvon rent naar boven, valt uitgeput neer, staat weer op en rent verder. Dat herhaalt zich tot de top waar we huilend in elkaars armen van het magnifieke uitzicht genieten.”

Met eenzelfde ongeduldig fanatisme gaat ze de boer op met eigen programmavoorstellen. Na Klokhuis (NPS) is ze eerst nog het gezicht van de kinderprogrammering van de KRO.

„Ze was in eerste instantie niet de gedroomde presentator voor volwassenen”, zegt vriendin Everaert. Daarom bedenkt Jaspers zelf een tv-programma waarin ze met politici naar hun wereldwonder gaat.

Ze reist met Paul Rosenmöller, destijds fractievoorzitter van GroenLinks, naar Peru voor een proefaflevering. Met z’n tweeën, ieder met een cameraatje. Hij neemt haar mee naar het hoogste spoortraject ter wereld, dat tot 4.800 meter gaat. „Het was de eerste keer dat ze volwassen tv mocht maken”, zegt Rosenmöller. „Ze was serieus, consciëntieus, prettig in de omgang en heel naturel.”

De serie komt er nooit. De proefaflevering wordt vrijdagavond laat uitgezonden. „Mijn vrouw zei: het is het leukste programma dat er over jou is gemaakt. Ze vond me open en ontspannen.”

De KRO vindt haar wel geknipt voor Boer zoekt Vrouw. „Het zit haar als een goedpassende jas en mede dankzij haar is het zo’n succes”, zegt hoofd tv Michel Nillesen.

Nog steeds loopt Jaspers vaak bij hem binnen: waarom zij niet gevraagd is voor een nieuw programma? „Haar passie en betrokkenheid hebben haar gebracht waar ze is, maar je moet haar ook afremmen”, zegt hij. „Soms is ze lastig. Dan zeg ik: je moet niet zo drammen. Je hebt je gezin, een privéleven, en je doet al veel.”

Als kind was Jaspers al ambitieus en had ze volgens haar vader Jan al een talent om jouw plannen in haar straatje te laten passen. „Als een vriendinnetje kwam spelen, zei ze: ‘Jammer dat je niet een uurtje later bent gekomen. Dan was ik klaar geweest met mijn huiswerk’.”

‘De dingen moeten nut hebben’ is de levensles van haar grootouders, boeren met tien kinderen en weinig inkomsten. „Alleen met zo’n instelling overleef je”, zegt haar vader, gepensioneerd leraar Engels.

Haar drijfveer is nieuwsgierigheid naar mensen, zeggen vrienden en collega’s. Ze denkt vanuit de inhoud, zoekt emoties op en wil het liefst programma’s maken over het leven zelf. Jaspers is in loondienst van de omroep en heeft niet, zoals veel toppresentatoren, gekozen voor een lucratieve bv-constructie. Ooit maakte ze een commercial voor wasmiddel Robijn, maar commerciële klussen neemt ze verder zelden aan, volgens haar manager Brigitte van Gool. Ze biedt haar diensten gratis aan als ambassadeur van het Ronald McDonald Kinderfonds, en steekt maanden vrije tijd in het schrijven van een kookboek voor de organisatie. „Ze is niet commercieel ingesteld”, zegt Van Gool. „De Wereld Draait Door vindt ze leuker dan een dikke schnabbel.”

Jaspers ziet zichzelf niet als een merk, maar anderen denken soms wel in marketingtermen over haar. „Ze past bij ons omdat ze een gezin heeft, enorm populair is en niet aanstootgevend. Yvon is the girl next door”, zegt Miranda Noorlander, hoofd fondsenwerving en communicatie van het RonaldMcDonald Kinderfonds.

Dat ze haar roem niet te gelde maakt, wekt soms verbazing. „Veel collega’s verklaren me voor gek. Waarom ga je niet met Boer zoekt vrouw naar bedrijven?” zegt ze. „Maar ik ben bekend dankzij het format, het team en omdat ik pas bij de KRO. Het is niet de grote Yvon Jaspers Show.”

Toch straalt het succes van het programma het meeste op de presentator af. Details uit haar leven worden uitvergroot in de media. ‘Haargate: Jaspers toch polderdiva?’, kopte de Volkskrant. deze maand nadat Jaspers’ haar was verpest bij een fotosessie en ze daarom schadevergoeding eiste.

Everaert: „Ze is vrij naïef over haar bekendheid. ‘Hè, ik ben toch heel gewoon.’ Maar zo’n overweldigende aandacht doet iets met je. Het is leuk, maar het grijpt haar ook wel eens naar de strot. Ze kan moeilijk nee zeggen, dat maakt het lastig, maar mensen om haar heen beschermen haar.”

Haar partner is milieueconoom Pieter van Beukering. Als het stel met hun twee kinderen in Artis wandelt, en een bezoeker filmt hen met een videocamera, haalt hij zijn schouders op. Daardoor vindt zij het minder genant. Maar ze mijdt oogcontact als ze buiten loopt. Spontane ontmoetingen zijn er niet meer. „Daar heb ik mijn werk van gemaakt”, zegt ze.

Jaspers zit midden in de opnamen van Over mijn Lijk. , de documentaireserie van BNN waarin eerder Patrick Lodiers een jaar lang vijf jongeren volgde met een dodelijke ziekte. Na twee seizoenen wilden hij, de regisseur en het team niet meer. Ze hadden negen begrafenissen bezocht. „Het laat je niet los”, zegt hij. „De dood is elke keer weer een zwart gapend gat, maar je moet zelf wel blijven staan.”

Jaspers belde hem al halverwege de eerste reeks om te vragen hoe het nu verder ging met de jongeren. Het programma raakte haar. Toen ze hoorde dat Lodiers stopte, hing ze meteen aan de lijn: „Mag ik het doen?” Het kostte Lodiers, tevens BNN-voorzitter, intern overredingskracht, want ‘ze is toch dat meisje van de KRO’. Maar Jaspers is ook een verrassende keuze voor de brutale jongerenomroep – en dat gaf de doorslag. „Ze is heel begaan, ik hoop dat ze het volhoudt. Haar talent is dat ze de juiste snaar weet te raken.”

De KRO vindt het uitstapje naar BNN goed. Het past binnen de samenwerkingsgedachte van de publieke omroep. Haar verdiensten blijven volgens de KRO onder de Balkenende-norm (181.000 euro).

Volgend jaar volgt een nieuw seizoen Boer zoekt vrouw. „Ze is gegroeid”, zegt televisiedirecteur Nillesen. „In de eerste reeks praatte ze soms te snel en te veel. Ze durft nu stiltes te laten vallen en boeren in hun kwetsbaarheid te laten zien.”