Democratentriomfje

De hervorming van het Amerikaanse zorgstelsel is zaterdagavond in de Senaat weer iets dichterbij gekomen.

Er komt nu eerst een debat.

Senator Arlen Specter liep zaterdagavond stilzwijgend langs de bankjes van zijn oud-partijgenoten. De stemming over de laatste fase van het debat over het zorgstelsel-gebat was over nog maar een paar minuten: een beslissend moment in de discussie, en geen van de Republikeinen wenste hem te begroeten. Zelfs het minste knikje was de verliezers te veel.

Specter, een gematigde Republikein die dit voorjaar overstapte naar de Democraten – en de partij van Obama zo aan een ‘supermeerderheid’ in de Senaat hielp – werd aan de andere kant van de vergaderzaal binnengehaald als een van de helden van de dag. De progressieve Patrick Leahy uit Vermont nodigde hem uit voor een fist bump: ze lieten hun rechtervuisten zachtjes op elkaar botsen. Barack en Michelle Obama gebruikten de beweging in 2008 als overwinningsgebaar, en voor Democraten is het sindsdien het teken voor ultieme triomf.

De reactie van Specter symboliseerde de sfeer onder Democraten zaterdagavond in de Senaat: de oud-Republikein ging gretig op het aanbod in.

De uitslag van de stemming stond toen al vast. Eerder op de dag hadden de laatste twee Democratische weifelaars – Mary Landrieu (Louisiana) en Blanche Lincoln (Arkansas) – meegedeeld dat zij het debat over een nieuw zorgstelsel niet zouden blokkeren. De stemming kwam ten slotte uit op 60 om 39, en daarmee boekten Democraten een succes dat in het debat over het zorgstelsel van grote politieke en symbolische waarde is.

Nu hebben Democratische meerderheden in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat ingestemd met het principe om het Amerikaanse ziektekostenstelsel te hervormen. Het doel is de meeste van de 46 miljoen onverzekerden een ziektepolis te bezorgen en het peperdure stelsel goedkoper te maken. Zo’n hervorming wordt al sinds de Tweede Wereldoorlog nagestreefd, en na zaterdag is het waarschijnlijk dat Barack Obama degene wordt die dit bereikt.

De stemming draaide zaterdag op papier om een procedurele kwestie. In de Senaat, die honderd leden telt, is een ‘supermeerderheid’ van zestig stemmen nodig om tot een debat te komen. Een minderheid van 41 leden kan dit blokkeren. Dat gebeurt met een zogenoemde filibuster, waarbij de 41 leden zoveel spreektijd opeisen dat een debat nooit afgerond kan worden.

Een groep van vijf conservatieve Democraten had eerder gezinspeeld op steun aan de Republikeinse filibuster, vooral omdat zij tegen oprichting van een overheidsbedrijf zijn dat concurrerende ziektepolissen aanbiedt. Het idee achter deze ‘public option’ is ziekteverzekeraars, die veel regionale monopolies hebben, te dwingen goedkopere polissen aan te bieden. Tegenstanders vinden dit oneerlijke concurrentie.

De vijf weifelende Democraten stemden zaterdag alleen tegen de filibuster met het argument dat zij elk debat over het zorgstelsel toejuichen. Zij blijven evenwel tegen de public option. Daarmee staat vrijwel vast dat de variant sneuvelt die nu in de plannen zit, waarbij staten de mogelijkheid wordt geboden niet aan de public option mee te doen.

Het debat hierover begint volgende week (deze week is de Senaat met reces) en zal vermoedelijk tot de kerst voortduren. Voor de slotstemming krijgen Republikeinen nog een kans op een filibuster, zodat de vijf conservatieve Democraten het lot van de plannen nog in handen hebben. Alles kan nog veranderen.

Dat Republikeinen eerder dit jaar Arlen Specter lieten gaan, komt ze dus mogelijk zeer duur te staan. Maar wat Democraten kunnen, kunnen Republikeinen ook. Zij hebben hun hoop gevestigd op Joe Lieberman, een ex-Democraat uit Connecticut – de staat van de verzekeraars – die tegenwoordig onafhankelijk is. Hij stemde zaterdag voor de motie tot debat.

Maar de stemming was zaterdag amper achter de rug of hij liep op Jon Kyl af, die als minority whip belast is met het aantrekken van zoveel mogelijk Republikeinse stemmen. Lieberman gaf Kyl een goedmoedig tikje op de arm. Lichaamstaal voor: het komt allemaal goed, jongen. Vervolgens vertelde hij op de wandelgangen een lange rij verslaggevers hetzelfde verhaal. De public option, zei hij, komt er nooit. „Anders geef ik alsnog steun aan mijn Republikeinse vrienden.”