De Sint is niet welkom bij de prik

Lange rijen vanochtend in de Amsterdamse RAI, waar ouders en kinderen massaal werden ingeënt. „Als je ergens de Mexicaanse griep oploopt, is het hier wel.”

Postcode 1093, zegt moeder A. el Malkioui, met een buggy en een peuter aan de hand, op de vraag in welke zone ze woont. Postcode 1093? Een moeder achter haar in de rij kijkt op de lijst: die zijn vandaag niet aan de beurt. Morgen pas.

De zwangere El Malkioui (26) is om half acht met twee kinderen de deur uitgegaan om op tijd hier te zijn, in de RAI. Een lange reis met de tram. Ze staat in de brede rij ouders, baby’s en kinderen die om negen uur traag uit de stromende regen hal 1 inschuift.

Iedereen wordt geholpen, verzekert even later Han Fennema, coördinator van de GGD-prikcampagne voor Amsterdam en omgeving. „We beseffen dat het een grote opgave is voor mensen om zonder auto met een paar kinderen helemaal uit ver weg gelegen stadsdelen te komen. We sturen niemand weg.”

Hij verwacht vandaag 30.000 baby’s, peuters en ouders van zuigelingen te vaccineren tegen de Mexicaanse griep. En morgen weer zo’n aantal. Hij stelt vast dat de meeste mensen zich keurig aan het toegewezen tijdvak houden. Woensdag is een ‘restdag’ voor gezinnen die het niet lukt om vandaag en morgen te komen.

Speciale stewards zorgen voor een goede doorstroom: de mensenmassa staat stil wanneer de steward dat vraagt en stroomt daarna weer langzaam door naar de administratietafels. In twee grote hallen, waar doorgaans beursstands staan, hangen borden met aanwijzingen: „Kinderen onder 1 jaar worden in het bovenbeen geprikt. Andere kinderen in het arm.”

Clarissa, moeder van Wijnand (4), vindt het benauwend. „Ik heb het gevoel dat ik in de rij sta voor voedselbonnen.” En, zegt ze ook: „Als je ergens de Mexicaanse griep oploopt, is het hier wel.”

De GGD heeft er veel aan gedaan om de campagne ‘gezellig’ te maken. Entertainers zingen voor het publiek, overal trossen gekleurde ballonnen. Kinderen krijgen na de prik een vlaggetje.

Even nog heeft de organisatie overwogen Sinterklaas uit te nodigen, maar de pedagogen bij de GGD hadden dat afgeraden: „We wilden niet dat kinderen de Sint zouden gaan associëren met zoiets vervelends als een vaccinatie”, zegt het hoofd van de verpleegkundigen.

Aan de tachtig priktafels, in de volgende hal, is van gezelligheid weinig te merken.

Elke tafel wordt bemand door drie mensen in witte jassen of T-shirts van de GGD. Eén administreert, één prikt en één houdt het kind vast. Hoe vriendelijk de tweehonderd jeugdverpleegkundigen de peuters ook toespreken, nadat de naald erin is gegaan, brullen ze. Wat opvalt is dat baby’s de handeling veel gelatener ondergaan dan kinderen van twee, drie of vier jaar. De baby’s geven veelal geen krimp; de peuters gillen als varkens en huilen daarna nog lang verontwaardigd. „Wrijft u maar goed na”, zeggen verpleegkundigen tegen ouders terwijl het volgende gezin zich aandient.

Het gemeentelijk vervoerbedrijf GVB laat vandaag en morgen extra trams en metro’s rijden. Het doorgaans strenge beleid voor buggy’s (hooguit twee per tram) is even opzijgezet. Omliggende gemeenten als Aalsmeer en Amstelveen hebben pendelbussen ingezet om alle ouders en kinderen naar de RAI te vervoeren. Fennema: „We moesten dit binnen twee weken organiseren, daarom is het op één centrale plek.”

Elk kwartier is een nieuw postcodegebied aan de beurt. Om negen uur en kwart over negen zijn dat 1012 (Centrum), 1078 (Rivierenbuurt) en 1092 (Oost) – overwegend witte ouders, gemiddeld ouder dan 35 jaar.

Opvallend veel echtparen komen samen, soms zelfs met oma. Dat komt omdat ouders van baby’s onder de zes maanden ook worden ingeënt, legt een verpleegkundige uit. „We moeten dus het ene moment een kind en het andere moment een volwassene vaccineren. Dan is het heel goed opletten dat de dosering klopt: voor volwassenen een halve milliliter, voor kinderen een kwart.”

Voor de verpleegkundigen is het een hele toer, vertelt Elly Roos. „Twaalf uur werken we vandaag, en morgen weer. Maar het is hartstikke leuk om mee te maken.” Roos zit zelf al veertig jaar in het vak, en is zeer bedreven in het raak prikken in kleine armen en benen. Ook volwassenen prikt ze vandaag, als zij erom vragen. „Er zijn heus mensen die officieel niet tot de risicogroep behoren, maar die bijvoorbeeld belangrijk zijn voor een gezin omdat ze er een paar keer per week komen. Oma’s of opa’s, vaste oppassen. Die gaan we dan niet weigeren.”

Achtergronden op nrc.nl/griepvirus