Residentie viert verjaardag met dikke Brahms

Klassiek Residentie Orkest 105 jaar. 20/11 Dr A. Philipszaal, Den Haag. Radio 4: 27/11, 13 uur. Vervolg : vandaag: 16 en 20.15 uur.***

Drie ouvertures en twee symfonieën op één concert? Een modern orkestprogrammeur zou het niet snel voorstellen. In de 19de eeuw was een dergelijke samenstelling wel gangbaar en kon het zelfs nog gekker. Zo werden orkestmuziek, een pianoconcert, liederen, pianowerken én een opera-aria aangekondigd toen pianist Johannes Brahms in 1876 zijn eerste concert in Den Haag gaf. Vijf Hollandse optredens zouden daarna volgen.

Met een reconstructie van twee historische concerten van Brahms in Holland viert het Residentie Orkest dit weekend het 105-jarig jubileum. Brahms’ Haagse debuut krijgt vandaag een herdenking in twee delen, waarbij mezzosopraan Barbara Kozelj de zieke Cora Burggraaf vervangt. En gisteravond klonk het programma zoals de Meininger Hofkapelle (nog altijd actief) dat in Amsterdam in 1885 uitvoerde onder leiding van Hans von Bülow. In het bijzijn van Brahms werden toen de Tragische Ouverture en Derde symfonie uitgevoerd, samen met Beethovens Vierde en liefst twee ouvertures ‘Leonore’.

Zo flitsend als het moderne Meininger orkest destijds indruk maakte op Nederland, zo opvallend ouderwets klonk nu Beethovens Vierde symfonie onder leiding van chefdirigent Neeme Järvi. Met een uit de kluiten gewassen Residentie Orkest kreeg Beethoven volle romantische zwaarte, wat leidde tot gespierde uitbundigheid maar ook stugge passages. Het Allegro vivace klonk zelfs bijna bedaagd, waarop gelukkig een wild schuimende finale volgde.

De dikke penseelstreken werkten beter in Brahms’ Derde. Hoogtepunt: de ingehouden weemoed waarmee het Poco Allegretto bezieling kreeg. Elders suggereerden slordigheden en een soms slepend tempo gebrek aan repetitietijd of zelfvertrouwen. Beethovens Ouvertures ‘Leonore’ 1 en 3 leverden een leuk spel vergelijkend luisteren op, maar de uitvoering rammelde.

Gisteren tekende Järvi bij als chef tot en met 2013. Hopelijk zal zijn aanpak komende jaren wat minder routineus aanvoelen. Voor aanvang beloofde de Haagse burgemeester Van Aartsen in elk geval vast daadkracht ten aanzien van een nieuwe „zaal van wereldklasse voor ons wereldorkest”.