Kenia: boeren slachtoffer van corruptie in waterwingebied

Keniaanse politici deelden land uit in het Mao-woud om stemmen te winnen. Nu het gebied opdroogt, dwingen andere politici de boeren de grond te verlaten.

Tienduizenden illegale boeren in Kenia’s belangrijkste waterwingebied hebben de afgelopen dagen hun biezen gepakt. Hiermee lijkt een einde te komen aan het grootste corruptieschandaal en de ergste milieuramp van het land. Er dreigt wel een scheuring in de politieke partij van premier Raila Odinga, die deel uitmaakt van de fragiele Keniaanse coalitie.

De zucht van politici naar geld en stemmen zijn de oorzaak van de opdroging van de Mau-bossen, Kenia’s ‘watertoren’. Maar niet de politici zijn de grootste slachtoffers, maar de boeren die onder illegale voorwaarden en met toestemming van hun corrupte leiders de afgelopen twintig jaar de Mau bezetten. Land is in Kenia een middel van politieke patronage.

Politici deelden onder de regering- Moi (1979-2002) illegaal land in de Mau-bossen uit aan aanhangers om stemmen te winnen. De meeste begunstigden waren Kalinjin van de tribale groep van Moi. Ook Moi eigende zich grote lappen grond toe van dit officieel beschermde, 400.00 hectare grote natuurgebied. Door de bomenkap door zowel boeren als grote houtbedrijven verdween binnen enkele jaren eenderde van het gebied.

Heel Oost-Afrika zucht al drie jaar onder ernstige droogte. Maar rond het Mau-woud bleef het vroeger altijd regenen. Opstijgende hete lucht van het Victoriameer botste tegen het hoger gelegen Mau-woud en de regen die ontstond, voedde tientallen stroompjes, twaalf rivieren en waterbronnen en meren in Kenia, Tanzania en Oeganda. Nu de bossen zijn uitgedund vallen de plaatselijke rivieren droog. Theeplantages op de hellingen hebben onvoldoende water, evenals de wildparken Nakuru en Maasai Mara benedenwaarts.

Onder grote druk van de VN en westerse donorlanden kwam de Keniaanse regering na jaren van vernietiging van de Mau in actie. De boeren die werden opgelicht door de politici die het land uitdeelden, zijn de verliezers. Zij kregen van de regering het ultimatum deze week de Mau te verlaten. De regering vraagt de donorlanden 360 miljoen euro voor het herstel van het woud.

Volgens Keniaanse ambtenaren hebben 20.000 families de afgelopen dagen de Mau verlaten. De meesten houden zich op in spontaan gevestigde kampen. Ze zeggen legale eigendomsrechten te hebben van de akkers in de Mau. Maar deze eigendomspapieren blijken destijds te zijn vervalst door Keniaanse ambtenaren. Premier Odinga herhaalde deze week dat zij niet worden gecompenseerd.

De controverse rond de Mau is ontaard in een machtsspel van politici waarbij opnieuw ruzie is uitgebroken binnen de breekbare coalitie van president Kibaki en premier Odinga. Odinga vormde voor de omstreden verkiezingen van bijna twee jaar geleden een brede tribale alliantie waarin de Kalinjin een hoofdrol spelen. Kalinjin-leider William Ruto, minister van Landbouw en partijgenoot van Odinga, neemt het nu op voor de boeren in de Mau en eist compensatie voor hen. Odinga geeft leiding aan de ontruiming uit de Mau. Hierdoor dreigen het tribale verbond en de politieke partij van de premier uit elkaar te vallen. Ruto wil het bij de volgende verkiezingen, in 2012, tegen Odinga opnemen.