Wees gerust: relatie tussen politiek en pers is gezond

Herman van Gunsteren en Cox Habbema: PERSpectief Van Gennep, 170 blz. € 14,95

Cox Habbema en Herman van Gunsteren werden eind 2008 door perscentrum Nieuwspoort uitgenodigd een jaar lang het ‘politiek-publicitair complex’ in Den Haag te bestuderen, en van hun bevindingen verslag uit te brengen na dat jaar. Nu dus. Ze doen het in een onderhoudend boekje dat – woordspelerig – PERSpectief heet.

Het politiek-publicitair complex? Dat lijkt me óf ironie, óf dikdoenerij van het Nieuwspoortbestuur (onder voorzitterschap van Max van Weezel) dat wil laten merken meer om handen te hebben dan af en toe een dronken Kamerlid dat de politiek-publicitaire barman bedreigt. Bedoeld is gewoon: de verhouding tussen pers en politiek.

Hoe verkleefd zijn deze twee aan elkaar onder de glazen stolp op het Binnenhof? Zijn parlementaire verslaggevers meer op hypes uit dan op serieuze berichtgeving? Wat steken Kamerleden en ministers allemaal in, en waarom? Doen ze bij de pers wel voldoende aan zelfreflectie, en hoe zit dat in de politiek? Zijn er meer voorlichters dan journalisten, en is die ‘wanverhouding’ schadelijk voor het vrije informatieverkeer?

Met dat type bange vragen zochten de twee rapporteurs contact met de Haagse redactie van een krant, met een Kamerfractie, met een hoofd voorlichting, en met een aantal tv-verslaggevers die dagelijks in relevante wandelgangen met hun cameraploegen rondgaan. Hun burger-argwaan hadden de twee, zoals het hoort, niet thuisgelaten. Maar godzijdank: volgens de auteurs is de onderlinge relatie tussen de politiek en haar ‘controleurs’ over het algemeen die van twee gezonde tegenspelers, het één-pot-natbeeld wordt door de werkelijkheid niet erg bevestigd, en de krantenlezer/tv-kijker hoeft zich over de betrouwbaarheid en de onafhankelijkheid van wat ze vanuit het Binnenhof voorgeschoteld krijgen geen zorgen te maken.

Over burgerargwaan gesproken: burgers spelen in het boekje jammer genoeg nauwelijks een rol. Ze horen strikt genomen misschien ook niet thuis in het politiek-publicitaire complex, maar dat is eigenlijk een raar misverstand. Alle kritische aandacht is de laatste jaren tot vervelens toe gericht geweest op de veronderstelde kloof tussen politiek en burger – terwijl je, zonder de democratie tekort te doen, best mag volhouden dat die kloof heel breed en diep mag zijn, en dat het veel belangrijker is dat er geen kloof bestaat tussen de journalistiek en de burger.

Jan Blokker