Sarkozy wil miljarden lenen van het volk voor grote sprong voorwaarts

De Franse president Sarkozy investeert liever dan dat hij zijn financiën op orde brengt. Hij wil 35 miljard euro steken in innovatie. Betaald met een ‘Grote Staatslening’.

Een investeringplannetje van 35 miljard euro in ontvangst nemen en nog dezelfde dag naar Brussel afreizen. Gisteren was misschien wel de enige dag dit jaar dat president Sarkozy zich deze agenda kon veroorloven zonder een oorvijg te verwachten.

Frankrijk ligt immers al overhoop met de Europese Commissie over zijn uit de hand lopende overheidsfinanciën. De regering in Parijs weigert te streven naar het terugbrengen van het begrotingstekort binnen de normen van het Europese stabiliteitspact in 2013. Frankrijk is anders dan andere lidstaten: eerder dan 2014 lukt niet.

Door de spanning over de topbenoemingen in de EU viel het gisteren niet zo op dat Frankrijk ook dat doel nu nog wat moeilijker gaat halen. De oud-premiers Michel Rocard (PS) en Alain Juppé (UMP) presenteerden president Sarkozy gisteren een plan voor 60 miljard euro extra investeringen in de komende jaren. Om private investeerders aan te trekken, moet de overheid het voorbeeld geven met 35 miljard extra investeringen, stellen zij voor.

Hun voorstellen waren besteld door Sarkozy zelf. Hij kondigde in de zomer een ‘Grote Staatslening’ aan, een uitgifte van staatsobligaties waaraan de Fransen kunnen deelnemen. Zo zouden zij zich betrokken voelen bij de nieuwe impulsen voor de Franse economie.

Het plan gaf aanleiding tot veel debat. Het was origineel. Ten eerste omdat Sarkozy ermee liet zien dat Frankrijk ook na de crisis overheidsinvesteringen belangrijker blijft vinden dan een sanering van de financiën. Ten tweede viel de vorm op. Geen andere Europese regering was nog op de gedachte gekomen bij de bevolking aan te kloppen voor nieuwe leningen. Op de financiële markt zijn de voorwaarden immers gunstiger.

Over de hoogte van de lening werd ook veel gespeculeerd. Premier Fillon, doorgaans gevoeliger dan Sarkozy voor de pijn in de staatskas, meende dat tussen de 20 en 30 miljard wel genoeg moest zijn. Sarkozy’s invloedrijke adviseur Guaino wilde het dubbele.

Le Monde onderstreepte dat de operatie niets anders is dan een uitbreiding van de al kolossale leningen die de overheid jaarlijks afsluit om zijn uitgaven te financieren: volgend jaar 175 miljard.

Juppé en Rocard doen in hun rapport stilletjes hun eigen ding. Zij raden aan de lening van 35 miljard euro toch maar grotendeels aan te gaan op de financiële markten. „Dat is ons advies, de president moet beslissen”, zei Rocard sober. Verder stellen zij, bijna terloops, in feite een heroriëntatie van het regeringsbeleid voor. Innovatie en kennisinfrastructuur moeten voorop komen te staan. Naar hoger onderwijs en onderzoek moet 16 miljard. Technologische innovatie verdient 4 miljard extra investeringen, (ecologische) stadsvernieuwing 4,5 miljard, bio-economie 2,5 miljard, ontwikkeling van nieuwe energiebronnen 3,5 miljard, mobiliteit 3 miljard.

Frankrijk moet in de snel veranderende wereldeconomie nu eenmaal „een grote sprong voorwaarts maken om mee te blijven doen”, zei Juppé.

Alleen de OESO reageerde afwijzend: nieuwe investeringen zijn minder nodig dan structurele hervormingen van de verzorgingsstaat waarmee Frankrijk toch al achterloopt. „Zo’n maatregel komt te laat om het economisch herstel te helpen en maakt de onvermijdelijke begrotingssanering nog moeilijker.”

Maar minister van Hoger Onderwijs Pécresse ziet „een nieuwe gouden tijd” gloren. Hier en daar werden de plannen vergeleken met het grote plan voor informatietechnologie uit de jaren zestig, waarmee Frankrijk „digitale zelfvoorziening” wilde bereiken. Dat leverde onder meer Minitel op, het Franse antwoord op internet, dat intussen geruisloos verdwenen is.

Sarkozy gaat de komende dagen overleggen met politieke partijen en sociale partners. Begin december hakt hij de knoop door.