Overdonderende Beethovens bij Thielemann

Klassiek Wiener Philharmoniker o.l.v. Christian Thielemann. Gehoord: 19/11 Concertgebouw Amsterdam.****

Teufel Amor, het nieuwe stuk van de Duitse componist Jörg Widmann, was voor de Wiener Philharmoniker te laat klaar om nog te repeteren. Dirigent Christian Thielemann verving het door Beethovens ouverture Coriolan (1807). Dat leidde, samen met de symfonieën nrs. 7 en 8 en een bruisende ouverture Egmont als toegift, tot een concert als een vierdelige supersymfonie die als titel ‘Wollt ihr den totalen Beethoven?’ had kunnen hebben. Thielemann en de Wiener komen ook met een Beethoven-box.

Christian Thielemann was hier in zijn element. Hij ziet zich als de erfgenaam van legendarische dirigenten als Furtwängler en Karajan. Hij heeft een ouderwetse hang naar het grote ‘Duitse’ repertoire dat voor hem samenvalt met het Oostenrijkse, en hij werkt heel graag en vaak met de Wiener.

Tussendoor was Thielemann chef van de Deutsche Oper Berlin en de Münchener Philharmoniker. Bij beide orkesten vertrok hij met ruzie, nu wordt hij chef bij de Staatskapelle in Dresden. Hij is ook de muzikaal leider in Bayreuth bij de Wagner-halfzusters Eva en Katharina.

Het is een Duitse carrière voor een Duitse dirigent, geobsedeerd door de ‘Deutsche Klang’. Voor de gewoonlijk wufter en transparanter Wiener is het bijna vreemdgaan. Maar Thielemann weet wat hij wil, heel anders dan Seiji Ozawa die de Wiener op routine liet spelen en aan het slot dankbaar boog dat hij er voor mocht staan.

Voor Wagner was Beethoven de enige componist tegen wie hij opzag en Thielemanns Beethoven heeft ook vaak ouderwetse Wagneriaanse en nadrukkelijk monumentale dimensies. In de ouverture Coriolan hoorde men bij hem een ongenaakbaar toornende Beethoven, driftig en overdonderend met een wat massieve klank, slechts opgelicht door lyrische passages.

In de vaak zo luchthartige Achtste symfonie overheerste zwarigheid die de melodiek nogal eens verduisterde. Zelfs in het Allegro vivace werden de kwetterende vogels afgelost door stampende olifanten, al kwam Thielemann hier ook met fascinerende dramatische effecten. Het was juist een bijna ‘gewone’ onstuimige interpretatie van de zwierige Zevende symfonie die uitliep op een overrompelend enerverende topuitvoering.