Nieuw duo EU beperkt ambities

De nieuwe Europese ‘president’ Herman Van Rompuy en de buitenlandvertegenwoordiger Catherine Ashton kiezen voor een bescheiden aanpak. Dat zeiden zij gisteravond na hun benoeming.

De leiders van de 27 EU-landen kozen gisteravond unaniem voor de Belgische christen-democratische premier en de Britse Europees commissaris voor Handel, een sociaal-democraat.

De compromispersonen die nu de komende tweeënhalf jaar leiding gaan geven, hebben geen geprofileerde opvattingen. Van Rompuy zei gisteren na zijn benoeming „de gevoeligheden en belangen van een ieder te zullen eerbiedigen”. Ashton benadrukte geen „egotripper” te zijn.

De keuze voor twee voor de buitenwereld relatief onbekende personen vormt het sluitstuk van de zeven jaar geleden in gang gezette hervormingsoperatie van de EU. Die moet de Unie een eenduidiger en herkenbaarder gezicht geven. Hiervoor was tevens de Europese Grondwet, later vervangen door het minder beladen klinkende Verdrag van Lissabon nodig. Dit treedt samen met de komst van de nieuwe functionarissen op 1 december in werking.

Met de verkiezing van Van Rompuy is eveneens een einde gekomen aan de speculaties over de Europese toekomst van de Nederlandse premier Balkenende (CDA). Hij werd de afgelopen maanden genoemd als een van de favorieten voor de nieuwe Europese functie. Zelf heeft Balkenende steeds ontkend kandidaat te zijn. In Nederland hebben de regeringsfracties verheugd gereageerd op het aanblijven van de premier. De oppositie meent daarentegen dat Balkenende aan gezag heeft ingeboet. De VVD spreekt over een „geloofwaardigheidsprobleem”, terwijl volgens Geert Wilders (PVV) de premier nu „aangeschoten wild” is.

Na moeizaam verlopen voorbereidende gesprekken met de diverse Europese hoofdsteden slaagde de Zweedse premier Reinfeldt, de huidige, roulerend voorzitter van de Unie, er gisteren verrassend snel in de lidstaten tijdens een ingelast werkdiner op één lijn te krijgen.

De laatste obstakels voor Van Rompuy (62) waren weggenomen nadat de Britse premier Gordon Brown de kandidaat uit eigen land, zijn voorganger Tony Blair, had laten vallen. Nog voordat de regeringsleiders aan het hoofdgerecht waren begonnen, stond de uitkomst vast. Enkele uren daarvoor hadden de socialistische leiders van de EU zich tijdens een voorbereidend beraad geschaard achter Ashton (53) als kandidaat voor buitenlands beleid.

Nu de Europese topbanen zijn verdeeld, kan voorzitter Barroso van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de Unie, snel de samenstelling van zijn nieuwe team afronden. Dan zal ook duidelijk worden wie de Nederlandse commissaris wordt.