Liefdevol neorealisme

Dvd Film

Vittorio de Sica box

vier dvd’s€29,99 ****

Ook in zijn komedies kon Vittorio de Sica (1902-1974) het sociaal commentaar niet laten. In zijn remake Matrimonio all’Italiana (1964) veinst ex-prostituee Filumena (Sophia Loren) stervende te zijn om haar rijke minnaar Domenico (Marcello Mastroianni) een troosthuwelijk af te dwingen. Hij gunde haar slechts de status van maîtresse en dreigt te trouwen met zijn nieuwe zeventienjarige vlam. Maar als hij na de ceremonie rond het doodsbed met haar telefoneert, duikt Filumena achter hem op en gilt triomfantelijk: „Ha! De stervende leeft!” Toch bijt De Sica’s klucht niet: voor cynisme is hij te zachtmoedig en elegant. Filumena blijkt dat volksmeisje met een hart van goud te zijn dat alles deed voor haar bastaardzonen en zelfs slapjanus Domenico bemint.

Matrimonio all’Italiana is een komedie over sociale verzoening met een happy end, maar daar zal De Sica niet om worden herinnerd. Wel om zijn neorealistische drama’s Sciuscià (1946), Umberto D. (1952) en uiteraard Ladri di Biciclette (Fietsendieven, 1948). Films die niet goed aflopen, maar ook niet slecht – De Sica is er de man niet naar alle hoop te laten varen.

Die laatste twee films zijn terug te vinden in de vierdelige De Sica-box, naast de Oscars en Golden Globes winnende komedies Matrimonio all’Italiana en Ieri, oggi, domani. De films werden eerder apart verkocht: heeft men de restpartij in deze box gekieperd? Geeft niet: het is een fraaie doorsnede van De Sica’s oeuvre.

Ladri di Biciclette, met zijn amateuracteurs, straatlocaties en episodische structuur, geldt als vaandeldrager van het Italiaanse neorealisme. Vader Ricci en zoon Bruno zwerven door het naoorlogse Rome op zoek naar een gestolen fiets zonder welke posterplakker Ricci weer werkloos is. Zelden komt de uitdrukkingloze Ricci tot leven: hij is eerder onze gids door een doolhof van de grote stad waarin kerk, bureaucratie, politie, onderwereld en vakbond de kleine man negeren. Als hij ten slotte zelfs faalt bij het stelen van een fiets, valt hij voor zijn zoon Bruno van zijn voetstuk. Als ze hand in hand in de menigte opgaan, is de bewondering weg, maar de liefde gebleven.

Sentiment en aanzwellende violen ten spijt hadden kijkers indertijd het gevoel de echte wereld te zien. Critica Pauline Kael schrijft hoe ze in tranen Sciucià verliet – en kookte van woede toen een meisje achter haar blaatte dat ze niet begreep wat er nou zo bijzonder aan was. Welgestelden schoten vol van De Sica’s engagement met de kleine man. Zelf keek de kleine man liever naar rijke mensen.