Paul Wilders

Een fascinerende, nieuwe verschijning in de Nederlandse openbaarheid was voor mij deze week Paul Wilders, de negen jaar oudere broer van Geert, bij Pauw & Witteman. Je constateert, ‘als je het weet’, eerst de overeenkomsten – vooral een zeer vage uiterlijke gelijkenis – maar de verschillen sprongen al snel meer in het oog.

Vooral het verschil in spreektrant was zo groot dat je bijna ging denken dat Paul het erom deed. Waar Geert zijn boodschap als een scheurende pizzakoerier uitvent, bediende Paul zich nog van de postkoets. Trage, meanderende zinnen vergden het uiterste van het geduld van de presentatoren en vermoedelijk ook van de kijkers.

Dat nam niet weg dat hij ondubbelzinnig afstand nam van het gedachtengoed van zijn broer. Hij noemde Fitna „beneden alle peil” en vond dat zijn broer „het tegenovergestelde van cohesie bewerkstelligde”.

Drie jaar eerder heeft hij al eens, zo is onlangs gebleken, op een website van zijn Utrechtse schaakclub aangeraden niet op zijn broer te stemmen. „Stemmen op een xenofoob die voornamelijk tactisch appelleert aan angst en deze willens en wetens oproept en daarbij mikt op de kwalijkste onderbuikgevoelens van de Nederlandse kiesgerechtigde gemeenschap (…) is het verliezen van het zicht op de brede context.”

Paul beaamde op tv dat er een ‘brouillage’ is tussen de broers. Hij is inmiddels een eigen politiek weblog begonnen: www.dutchpolitics.org.

Begin van een openlijke broederoorlog? Paul maakte op tv een zeer beheerste indruk, maar onder dat formele pantser zou wel eens een vulkaan van woede kunnen smeulen. Wat hem en zijn familieleden is overkomen, moet een nachtmerrie zijn.

Ga maar na: je leidt een rustig, onopvallend leven en opeens wordt dat overhoop gegooid door een broer met uiterst controversiële politieke opvattingen. Er volgen bedreigingen door allochtonen, en in het sociale leven word je voortdurend op de opvattingen van die broer aangesproken. Nooit meer zomaar een vreemde kamer kunnen binnengaan en jezelf voorstellen, zonder meteen die nieuwsgierige reactie: „Wilders? Toch niet…”

Daar komt nog eens bij dat de politieke opvattingen binnen de familie Wilders altijd nogal links zijn geweest.

Die ‘linkse kerk’ waar Wilders zich nu zo heftig tegen afzet, daar was hij in zijn jonge jaren zelf min of meer lid van. Misschien uit hij zich juist daarom wel zo rabiaat en richt hij zich over onze hoofden heen tot zijn familie in het algemeen en zijn oudere boer in het bijzonder.

Psychologiseer ik nu te veel? Ach, broederstrijd is van alle tijden. Het begon met Kaïn en Abel en het houdt heus niet op met Johan en Henny Cruijff, Tim en Jeroen Krabbé en, niet te vergeten, Karel en Gerard van het Reve.

Aan het laatste duo wijdt Nop Maas in zijn uitstekende Reve-biografie leerzame passages. „Karel was superieur aan Gerard; bij Gerard wekte dat minderwaardigheidsgevoelens en jaloezie.” Karel heeft zijn jongere broer altijd „als een lulletje” behandeld, aldus een jeugdvriend, en Gerard zou dat nooit goed verwerkt hebben.

Stel dat Geert Wilders ook zoiets is overkomen – dan kan hij in plaats van Fitna 2 beter Trauma maken. Hij op de divan, een Freudiaanse, linksige psychiater ernaast. De titel hebben we al: Het moet niet gekker worden.