Ouders geweerd van de speelplaats

In veel Britse steden mogen volwassenen alleen op een kinderspeelplaats komen na antecedentenonderzoek. Uit vrees voor pedofielen.

Bij ouders in Watford, een voorstad van Londen, plofte vorige maand een brief van de gemeente op de deurmat. Ze mochten hun kroost niet langer vergezellen op het terrein van twee speeltuinen. Motief: het stond niet vast dat de ouders geen strafblad hadden.

„Helaas kun je tegenwoordig volwassenen niet meer laten rondlopen op een kinderspeelplaats zonder dat ze zijn gecheckt”, lichtte burgemeester Dorothy Thornhill toe. Gecontroleerde ‘play rangers’ zouden voortaan toezicht houden op de kinderen.

Veel ouders juichen dit toe. Na breed uitgemeten incidenten met pedofielen zit de angst er diep in. „Je weet in deze tijd niet wie er pedofiel is en wie niet”, zegt een moeder, die anoniem wil blijven. Ze staat bij speeltuin Harebreaks op de bus te wachten. Haar zevenjarige zoontje komt hier vaak en ze is blij met de regels. „Die professionals zijn tenminste gecheckt.”

Anderen zien het besluit juist als een schrijnend voorbeeld van wat sommige Britten aanduiden als de ‘supernanny state’. De staat die als een kindermeisje over de burgers waakt en hen als stoute kinderen in een keurslijf dwingt, voor hun bestwil uiteraard.

„Dit is totaal krankzinnig”, zegt Mo Mills, die graag met haar kleinkinderen naar de andere speeltuin, Harwoods, ging. „Waarom zouden ouders of grootouders niet meer op hun eigen kinderen of kleinkinderen mogen letten? Ik ga mijn vijfjarige kleindochter toch niet alleen achterlaten in de speeltuin.” Mills (62), zelf jarenlang in de jeugdzorg werkzaam, zal voortaan alleen nog van achter een metalen hek mogen toekijken.

De regels in Watford weerspiegelen het groeiende wantrouwen van de Britse overheid jegens de eigen burgers. Ook een regeringsplan om antecedentenonderzoek verplicht te stellen voor iedereen die regelmatig als vrijwilliger werkt met andermans kinderen of met kwetsbare volwassenen past in deze trend. De regels, die volgend najaar moeten ingaan, zijn ingegeven door de moord in 2002 op twee meisjes door een man die niet goed was gecontroleerd.

De praktische consequenties hiervan reiken ver. Een ouder mag alleen nog achter de bar van een clubhuis staan of kinderen naar een sportwedstrijd rijden na een check. Een tijdrovende procedure die 64 pond (70 euro) per persoon kost. Veel clubs en vrijwilligersorganisaties raken erdoor in moeilijkheden. Hetzelfde regime geldt voor mensen die een kwetsbare bejaarde af en toe een lift geven of helpen verzorgen.

Voor alle controles is een Onafhankelijke Beveiligingsautoriteit (ISA) in het leven geroepen. Als het aan de regering ligt, moeten 11,5 miljoen Britten die regelmatig vrijwilligerswerk doen, zich laten controleren. De logica van de ISA is: wie het tegendeel niet heeft bewezen, is schuldig. Dus moet zo iemand worden afgehouden van contacten met andermans kinderen of kwetsbare bejaarden.

Bekende schrijvers als Philip Pullman en Anthony Horowitz, die vaak voor leerlingen voorlazen uit hun werk, hebben al laten weten dat ze uit protest geen scholen meer zullen bezoeken. „Waarom zou ik 64 pond moeten betalen aan een overheidsinstantie voor een certificaatje dat ik geen pedofiel ben”, aldus een getergde Pullman voor de BBC-radio.

Dikwijls werken beschermende regels contraproductief. The Sunday Times berichtte over een vader die zijn twaalfjarige zoon kwam afhalen na een sportevenement in een naburig dorp. Hij bood aan de enige andere jongen die er nog was mee te nemen, omdat diens moeder – een goede bekende – was verhinderd. Dat was tegen de regels, meende de lokale jeugdwerker. Ook zijzelf mocht de jongen niet thuisbrengen. Die moest daardoor drie kilometer in het donker en door de regen naar huis lopen, met alle risico’s van dien.

Twee politieagentes, elk moeder van een jong kind, pasten al 2,5 jaar op elkaars kinderen als de ander werkte. Onlangs kregen ze te horen dat ze rechtsvervolging riskeerden. Volgens een nieuwe wet mag niemand langer dan twee uur achter elkaar of veertien dagen per jaar op een kind passen zonder te zijn geregistreerd of een cursus eerste hulp en omgang met luiers voor kinderen van beneden de vijf jaar te hebben gevolgd.

Het incident leidde tot woedende reacties. „In 99,9 procent van de gevallen weten ouders beter wat een kind nodig heeft dan politici in Westminster”, riep de schrijfster Anne Atkins tijdens een debat in Manchester. „Het is vreselijk als de staat beweert dat ze het beter weet dan die twee agentes.”

De waarde van het antecedentenonderzoek is bovendien betrekkelijk. Een medewerkster van een kinderdagverblijf in Plymouth, die schuldig bleek aan pedofiele handelingen met zeer jonge kinderen, was volgens de regels gecontroleerd.

Niet alleen de staat is steeds wantrouwender, ook de meeste ouders. Uit onderzoek bleek afgelopen zomer dat de helft van alle Britse kinderen nooit op straat speelt. Je weet maar nooit of er niet toevallig een pedofiel langskomt of een wilde chauffeur. Twee generaties geleden speelde nog negen op de tien kinderen regelmatig op straat. 43 procent van de ouders vindt het niet vertrouwd om kinderen jonger dan veertien alleen de straat op te laten gaan.

De vraag is wat de invloed van al dat wantrouwen is op kinderen. „Bange ouders brengen bange kinderen voort”, waarschuwt Anthony Seldon, hoofd van de particuliere school Wellington College, in zijn pas gepubliceerde boek Trust. „Wanneer het om kinderen gaat, is het evenwicht te ver doorgeslagen naar de veronderstelling dat wantrouwen geboden is.”

Ook in Watford is dat diep geworteld. „Ik zou mijn jongetje van vijf hier nooit alleen laten”, zegt Lisa Hardy (28), een zwaarlijvige moeder die vanaf een bankje bij een speelplaatsje, niet ver van Harebreaks, haar zoontje in de gaten houdt. „Het is hier veel te gevaarlijk.” In haar jeugd, in dezelfde buurt, was dat anders. „Mijn moeder liet ons dikwijls in de kinderwagen buiten staan en de deur hoefde nooit op slot. Dat kan niet meer, er is te veel misdaad.”