In Venlo is VVD weer een echte volkspartij

In landelijke peilingen doet de VVD het slecht. Maar in Venlo wonnen de liberalen de raadsverkiezingen. Met dank aan duidelijke taal, een jonge lijsttrekker en een afwezige Wilders.

Een kwart van de stemmen heeft de VVD, als de eerste tellingen zijn gedaan in Venlo. Vanaf dat moment is lijsttrekker Mark Verheijen koning van het bal op de uitslagenavond. Vrijwel voortdurend staat hij de pers te woord.

Bij de tweede tussenstand, op basis van 54 procent van de stemmen, heeft hij even rust. Het gezicht van de wethouder van Economische Zaken verstrakt. Houdt hij dat kwart? Ja zeker, ruim 27 procent van de stemmen voor de VVD. Geen partijgenoot in de buurt, maar Verheijen viert zijn eigen feestje. Gebalde vuisten. Vreugdesprongen. „Yes! Yes! Yes!” Nog meer interviews volgen.

Om twaalf uur ’s nachts volgt een voorlopige einduitslag, die nog beter is voor de VVD: ruim 28 procent van de stemmen, goed voor twaalf zetels tegenover de zeven van de afgelopen vier jaar. Voor de microfoon van de presentator van de uitslagenavond gunt Verheijen alle eer aan zijn kandidaten: in Venlo heeft de eerste V van de partijnaam weer inhoud gekregen, is de VVD weer een echte volkspartij. Verheijens tweede man, Martin Camp, glimt van trots. Of ze de 33-jarige Verheijen, tevens vicevoorzitter van de landelijke VVD, in Venlo kunnen houden, durft hij niet te voorspellen. „Hij heeft in elk geval de allure voor Den Haag.”

Als andere lijsttrekkers aan het woord komen, verdwijnt Verheijen achter het podium. Daar schiet hij vol. De drukte van de afgelopen weken komt eruit, maar het zijn vooral tranen van blijdschap. „Twaalf zetels is bijna onwerkelijk. In een pool met partijgenoten zette ik in op negen. Dit overtreft mijn stoutste verwachtingen. Het bewijst dat de kiezer houdt van een duidelijk verhaal.”

Als de PVV zou hebben meegedaan in Venlo, was de uitslag zeker anders geweest. Volgens opiniepeilingen was de beweging van Wilders in dat geval goed voor een derde van de Venlose stemmen. Mark Verheijen is er snel klaar mee: „De PVV heeft het niet aangedurfd.”

Volgens CDA-lijsttrekker Jos Teeuwen moeten bij de liberalen de champagnekurken hebben geknald na de beslissing van Wilders om niet mee te doen in zijn geboortestad. „De VVD heeft een prima campagne gevoerd, maar hun grote geluk was het afhaken van de PVV.”

In Venlo bestuurde de afgelopen jaren een ‘paarse fantasie’ van VVD, PvdA en GroenLinks. Die partners zijn elkaar moe en voortzetting van de samenwerking ligt op grond van de verliezen van de twee linkse partijen ook niet erg voor de hand. Voorstelbaar is een coalitie van VVD, CDA en regionalen. Teeuwens CDA, dat tweede werd met 19 procent van de stemmen, wil wel. „Oppositie voeren was lastig. Dat zit niet in onze genen. Maar we leveren ons niet zomaar uit aan de VVD.”

Bij de PvdA staan de gezichten strakker: van 21 procent in 2006 naar 11 procent nu. Waar de Venlose afdeling in 2006 dankbaar meeliftte op het landelijke Wouter Bos-effect, is de neergang nu voor een belangrijk deel terug te voeren op de landelijke partijmalaise, denkt lijsttrekker Hay Janssen. Hoe slaagt de VVD er dan wel in om tegen de landelijke trend in fors te winnen? Ook Janssen noemt de afwezigheid van de PVV. „En de VVD heeft met steun van het bedrijfsleven een gigantische campagne gevoerd”, weet de lokale PvdA-leider.

Landelijk PvdA-voorzitter Lilianne Ploumen is opnieuw naar Venlo gekomen voor de uitslagenavond. In september verbleef ze zelfs drie dagen in de gemeente. Daarna kwam ze nog een paar keer terug. Ze weet niet eens meer hoe vaak. „Alles bij elkaar een keer of vier.” Ook Wouter Bos en Eberhard van der Laan kwamen eerder langs.

Gezien het eindresultaat heeft hun komst niet geholpen. Deze uitslag moet aanzetten tot nog meer inzet, vindt Ploumen. „Geen minuut zonder urgentiegevoel.” Toch probeert ze lichtpunten te zien. „We maken een betere uitslag dan bij de Europese verkiezingen in juni.” Ja, moet Ploumen toegeven, dat heeft misschien ook te maken met het niet meedoen van de PVV. Een nieuwe poging: „We blijven de grootste linkse partij.” Dat klopt. Want ook GroenLinks, met de PvdA de afgelopen jaren coalitiepartner van de VVD, ziet deze woensdag de helft van zijn electoraat verdwijnen en de SP blijft bij haar gemeenteraadsdebuut in Venlo steken op ruim 5 procent van de stemmen.

De debuterende Nederlandse Moslim Partij redde het niet in Venlo. Lijsttrekker Ismael Hassani bleef steken op 0,54 procent van de stemmen.