Definitie lijden is probleem bij einde van leven

Bij een euthanasieverzoek hebben artsen en patiënten vaak uiteenlopende ideeën over wat precies ‘ondraaglijk lijden’ is. Voor patiënten kan psychisch leed ondraaglijk zijn, terwijl artsen ondraaglijk lijden meestal als iets lichamelijks zien. Ook zijn er patiënten die om euthanasie verzoeken terwijl zij zelf hun lijden niet als ondraaglijk omschrijven.

Dat melden onderzoekers van het VU Medisch Centrum en het EMGO-instituut deze week in het British Medical Journal. Ondraaglijkheid is subjectief, zo schrijven ze, en daarom is er behoefte aan meer duidelijkheid onder artsen over welke kenmerken iemands lijden ondraaglijk kunnen maken.

In 2005, het jaar waarin de Amsterdammers hun onderzoek uitvoerden, dienden 8400 Nederlanders een euthanasieverzoek in.

Daarvan werden er 2400 ingewilligd. In de overige gevallen kunnen er vier dingen aan de hand zijn: de patiënt trekt zijn verzoek terug, de patiënt overlijdt voordat er een besluit is genomen, de patiënt overlijdt voordat de euthanasie zou plaatsvinden, of de arts weigert de euthanasie. „Dat laatste gebeurt ongeveer in een kwart van de gevallen waarin de euthanasie niet plaats vindt”, vertelt Roeline Pasman, eerste auteur van het artikel. „Een van de redenen waarom een arts weigert, is een verschil van mening over de ondraaglijkheid van het lijden.”

De Euthanasiewet zegt niet dat ondraaglijk lijden per se lichamelijk hoeft te zijn, benadrukt Pasman. “In de zaak-Chabot in 1991 was het eindoordeel bijvoorbeeld dat psychisch lijden ook ondraaglijk kan zijn. Maar hierover bestaan onder artsen veel misvattingen.”

Artsen zouden vanuit een breder perspectief naar lijden moeten kijken, zo concludeert Pasman, en niet vanuit de traditionele scheiding tussen lichaam en geest.

Dat geldt overigens lang niet alleen in de context van euthanasie – vandaar dat de publicatie volgens haar ook buiten Nederland relevant is.