'Bijt mij' gillen de pubermeisjes

De ‘Twilight’-reeks zindert van onderdrukte passie. Met haar vampiermetafoor snijdt de serie gevoelige tienerthema’s aan. De verboden liefde voorop.

Er bestaan sweatshirts met ‘Camp Edward’ en ‘Camp Jacob’ erop. Op een maïsveld in Utah zijn vanuit de lucht de gezichten van acteurs Robert Pattinson en Taylor Lautner te zien. Met de grotere rol van die laatste, als nieuwe ‘love interest’ voor tienermeisje Bella in de tweede film uit de Twilight-reeks, is de hype tot volle wasdom gekomen.

De populariteit van de boeken over de liefde tussen vampier Edward en Bella evenaart het succes van de Harry Potter-reeks. Schrijfster Stephenie Meyer verkocht 70 miljoen boeken wereldwijd. De eerste film werd gemaakt voor 37 miljoen dollar en bracht 400 miljoen dollar op. Hoofdrolspeler Pattinson heeft bodyguards nodig om zich te verweren tegen hordes hysterische pubermeisjes die „Bite me!” naar hem gillen.

Dat meisjes zo warm lopen voor een vampierfilm, is verrassend. Maar Meyer sluit met haar vampiermetafoor naadloos aan bij universele tienerthema’s als onzekerheid, de ontwakende seksualiteit en de angst om er niet bij te horen. In deel één zagen we al de ingrijpende gevolgen van een verboden liefde voor Bella’s omgeving. En in deel twee gaat het loyaliteitsconflict nog verder, als ze moet kiezen tussen Edward en haar beste, ‘misschien-meer’ vriend Jacob.

Die thema’s zijn zo oud als de literatuur, en niet voor niets citeert Meyer Shakespeares Romeo and Juliet. Maar de lol van haar boeken schuilt erin dat ze die oermenselijke gevoelens laat belichamen (en hoe!) door fantasiewezens als vampiers en weerwolven. De vampier mag vaak seksualiteit symboliseren, hier staat hij juist voor onthouding. Edward hunkert hevig naar Bella, maar om haar niet in gevaar te brengen, kan hij zich niet laten gaan. En dus zindert de film van onderdrukte opwinding, zoals de verboden hartstocht ooit ook de personages van Jane Austen de borst deed zwellen.

Dat is onweerstaanbaar sexy. Vooral in de eerste film weten Pattinson en Kristen Stewart als Bella hun onbevredigde hunkering goed te verbeelden: ze zoenen gretig en buiten adem, en weten zich slechts met zichtbare moeite in te houden. Het is het soort sensualiteit – de erotiek van het bijna-gebeurde – die vooral vrouwen aanspreekt. De eerste film staat er bol van. Die is dan ook gemaakt door vrouwen: Meyer, scenarist Melissa Rosenberg en regisseur Catherine Hardwicke. Inmiddels is Hardwicke vervangen door Chris Weitz, met minder subtiliteit en meer – ook niet onaantrekkelijk – spierballenvertoon tot gevolg.

Volgens psychologen is verliefdheid op filmsterren voor jonge meisjes een voorbereiding op the real thing. Ze ervaren nieuwe gevoelens voordat de verwarrende realiteit eraan te pas komt. De filmcrush is bovendien een rite de passage: hier ontluikt de romantische fantasie. Die blijft ook op latere leeftijd verdomde hardnekkig. Misschien dat daarom zoveel moeders van puberdochters hun enthousiasme voor Twilight delen.