Angst voor de grote stad Winschoten

In Oost-Groningen kiezen bewoners vandaag een gemeenteraad voor hun nieuwe gemeente Oldambt. Ooit ging het hier om graan, nu om toerisme. Als er maar meer werk komt.

Meinto Post parkeert zijn fiets bij Paardensportcentrum Blauwestad, tevens stembureau, in het Oost-Groningse Oostwold. Zijn bril is beslagen door de regen. „Voor de wind of tegen?” vraagt voorzitter Engel Modderman van het stembureau, die buiten even een sigaretje rookt. „Van allebei wat”, antwoordt de geboren Oostwolder.

Vandaag kiezen inwoners van de drie Oost-Groningse gemeenten Reiderland, Scheemda en Winschoten 25 raadsleden voor de nieuwe gemeente Oldambt. Het is een van de zes fusiegemeenten in wording waar vandaag wordt gestemd, en waar ook landelijke politici naar kijken (zie inzet).

Modderman, zwart-witte Palestijnensjaal en geblokt fleecejack, is lijsttrekker van de Verenigde Communistische Partij (VCP). Hij is al 27 jaar gemeenteraadslid in Scheemda. In het restaurant van de manege krijgt Meinto Post zijn rode potlood en stembiljet. Hij is een trouw PvdA-stemmer. „Al had Joop den Uyl veel meer uitstraling dan Wouter Bos.” De loop zit er goed in deze morgen, vertelt Modderman. „Het gaat netjes, er zijn al 36 mensen geweest, sinds vanmorgen half acht.”

Het Oldambt was ooit de graanschuur van Nederland en van oudsher een communistisch bolwerk. Maar de VCP en de Nieuwe Communistische Partij Nederland (NCPN) hebben er elk nog maar één zetel. De PvdA is nu de grootste partij in alle drie gemeenten. De fusiegemeente zal met 40.000 inwoners de tweede van Groningen worden. Een van de motieven voor de fusie is om besluitvorming rond het ambitieuze woonproject Blauwestad, met een kunstmatig meer van 800 hectare, te vergemakkelijken. Het project kampt met tegenvallende belangstelling.

Ook in het stembureau van zalencentrum De Pyramide in Finsterwolde is het druk. Rond half elf hebben 168 van de 1800 kiezers gestemd. Reina Poppens uit Finsterwolde is ook een trouw PvdA-stemmer. Eén grote gemeente is onontkoodenkt ze. „Vooral uit financieel oogpunt.” De grootste uitdaging voor de nieuwe gemeente is om de sterke kanten van het Oldambtgebied zoals ruimte, weidsheid, schone lucht en stilte uit te dragen, stelt D66-lijsttrekker Ger Klein desgevraagd telefonisch. De democraten gokken op tenminste één zetel, ze hopen op twee. Klein zat tussen 1996 en 2006 in de gemeenteraad van Winschoten. „Oost-Groningen is niet naargeestig, maar een uniek gebied. Rondom het Oldambtmeer zie je bedrijvigheid ontstaan zoals thee- en beeldentuinen en recreatieboerderijen. De dorpen hebben een enorme facelift ondergaan.”

Vervolg Verkiezingen: pagina 3

Proteststem voor de communisten

Niettemin zijn er zorgen. Kunnen scholen en het ziekenhuis in Winschoten openblijven, nu de bevolking in Oost-Groningen tot 2025 met tien procent afneemt? De krimp zou in 2050 zelfs zestien procent bedragen.

Waarnemend burgemeester Pieter van der Zaag (CDA) van Winschoten is blij met de 31 miljoen euro die minister van der Laan (Wonen en Wijken, PvdA) toezegde voor krimpgebieden. Van der Zaag was in de jaren zeventig burgemeester van Midwolda en kent Oost-Groningen goed. „De grootste uitdaging is om er een krachtige gemeente van te maken. Vooral aan de werkgelegenheid moet hard worden getrokken.” Als de kilometerheffing wordt ingevoerd, zal er een nieuwe rijksdienst moeten komen, voorspelt hij. „Die kan mooi naar Oost-Groningen komen. Daar lobby ik nu al voor in Den Haag.” Dat is nodig, want de werkloosheid ligt in Oost-Groningen nog altijd boven het landelijk gemiddelde en de gemeente Oldambt verkeert al bij de start in financieel zwaar weer. In 2013 wordt rekening gehouden met een jaarlijks structureel tekort van tussen de zeven en negen miljoen euro. Er gaan nu al stemmen op om te gaan bezuinigen op voetbalvelden en buurthuizen, volgens Modderman. ‘Stad en dorpen solidair’, is de leus waarmee de VCP stemmen hoopt te winnen. „De dorpen zijn bang dat ze worden achtergesteld bij en opgeslokt worden door de grote stad Winschoten”, weet Modderman. Hij rekent op een zetel in de nieuwe raad. Dat gaat lukken, weet Post. „Engel heurt d’r bij.”

Bij de Europese verkiezingen was de PVV in Reiderland en Scheemda de grootste partij. Het jonge stel Irene en Americo Gomes Guincho zou op de PVV hebben gestemd als die had meegedaan, vertellen ze in Finsterwolde. Irene heeft een neusringetje en haar man piercings door zijn linkerwenkbrauw. „Maar we zijn anti-links. De PVV luistert echt naar het volk, is tegen de kilometerheffing en voor een goede gezondheidszorg.” Een proteststem zou het zijn geworden, maar de PVV doet niet mee. Daarom stemde het koppel op de VCP. „Die zijn goed voor de gemeenschap en ook tegen de gevestigde orde.”