Jakoetsk (1)

DSC01851

DSC01814Sinds anderhalve dag ben in Jakoetsk, de hoofdstad van de republiek Sacha in het Russische Verre Oosten. Het is hier - 26 graden Celsius, warm zoals de mensen hier zeggen, want eigenlijk zou het - 40 moeten zijn. Daarom ben ik hier ook, om verslag te doen van de smeltende permafrost. In Jakoetsk is zelfs een instituut opgericht dat die permafrost bestudeert. In de kelder daarvan bevindt zich een permafrostmuseum, waar je op zo’n tien meter ondergronds ijskristallen kunt bewonderen en bestuderen.

DSC01827De huizen staan er op betonnen palen die minstens acht meter diep de grond in gaan. Zo moet volgens de geologen van het plaatselijke Instituut voor de Inspectie van de Permafrost worden voorkomen dat die huizen de aarde opwarmen en de permafrost in beweging brengen. Jaarlijks storten er in Jakoetsk als gevolg van die smeltende permafrost zo’n tien huizen in. De afgelopen dertig jaar is de stand volgens Greenpeace Rusland zelfs op 300 komen te staan.

DSC01874

DSC01876De kleine stad, gesticht in 1632, heeft nog altijd iets van de kolonistennederzetting die het bijna vierhonderd jaar geleden was. Vervallen flats uit de nadagen van de Sovjet-Unie  staan gedrapeerd om de ‘oude stad’, een verzameling in 2005 heropgebouwde houten huizen met een twee jaar geleden uit haar as herrezen kerk - die onder Stalin werd afgebroken - als centrum. Die oude stad ligt aan een kade, die uitkijkt over de uiterwaarden van de rivier de Lena, die bijnaam Omaatje Lena heeft, omdat we tenslotte al Moedertje Volga hebben.

DSC01870

DSC01869De Jakoeten zijn aardig en behulpzaam. Hun vierkante gezichten met hun kleine neusjes en zwarte oogjes hebben iets van beertjes. En bijna altijd lachen ze je vriendelijk toe. Grote verschillen tussen rijk en arm zijn er niet. In Jakoetsk dus geen Mercedessen of BMW’s, maar veel tweedehands Japanse auto’s met het stuur aan de rechterkant. Dure winkels zijn er ook schaars. En als je door de armoedige flatwijken doolt waan je je eerder in de nadagen van de Sovjet-Unie dan in het Rusland van Poetin.

DSC01873

DSC01851De sfeer in de stad is dan ook heel anders dan in het gejaagde Moskou, wat volgens mij ook met de snerpende kou te maken heeft die iedereen op een gelijke manier treft, rijk of arm. Want ook al zeggen de Jakoeten dezer dagen dat het warm is, toch heb je hier zonder bontjas geen leven.  Vandaar dat iedereen hier in bontjas en op bontlaarzen loopt.  ,,Ik wil die westerlingen met hun anti-bont houding wel eens horen na een bezoek aan Jakoetië, want dan zullen ze merken dat alleen bont tegen de kou helpt”, zegt een biologe van een milieubeweging die ik over de permafrost interview in een schoolgebouw tegenover het standbeeld van Lenin op het Leninplein. En gelijk heeft ze, want zelfs mijn Canada Goose-jas houdt de kou niet tegen en langer dan een uur houd je het op straat niet uit.

De Jakoeten lijken je altijd toe te lachen. En net als de meeste inwoners van Rusland zijn ze immer bereid om een praatje met je te maken. Hun Russisch, dat ze soms gebrekkig spreken, is vaak hun tweede taal, want onderling spreken ze Jakoets. Het bewijst maar weer eens dat de koloniale Sovjet-Unie een veelvolkerenstaat was.

DSC01829Grappig is dat vrijwel alle taxichauffeurs in Jakoetsk uit een andere kolonie komen: Kirgizië. ,,Want daar is helemaal geen werk”, zegt Roestam, die ons de hele dag rond heeft gereden en inmiddels een vriend is geworden.

DSC01818

Jakoetsk is met zijn ruim 210.000 inwoners een kleine stad met zo’n veertig straten, die nog kleiner  wordt omdat een behoorlijk deel van de bevolking in dorpjes buiten het stadscentrum woont. Bijna niemand die ik aansprak is ooit in Moskou geweest. Van Nederland weten ze alleen dat ze daar tulpen hebben, terwijl Jakoetië een van de grootste diamantproducenten ter wereld is.

DSC01823Zo doet een kort verblijf in Jakoetië, dat zes keer zo groot is als Frankrijk, maar waar nog geen miljoen mensen wonen, je beseffen hoe uitgestrekt Rusland is en hoe verschillend zijn bevolking. Ver zullen we de komende dagen  niet komen, omdat de wegen slecht zijn en een deel van het land achter hoge bergen ligt. Kolyma met zijn beruchte Goelag-kampen zullen we in de winter dan ook niet kunnen bereiken of we moeten zin hebben in een tocht met een gammele helikopter.