64 pond voor een certificaatje dat je niet pedofiel bent

De Britse overheid wantrouwt ouders tot bewezen is dat ze deugen.

En 11,5 miljoen mensen die vrijwilligerswerk doen, worden gescreend.

Bij alle ouders van kleine kinderen in Watford, een voorstad van Londen, viel vorige maand een brief van de gemeente op de deurmat. Ze mochten niet meer met hun kinderen mee naar de twee speeltuinen voor kinderen van vijf tot vijftien jaar. Vooral de reden voor het verbod was verrassend: de gemeente wist niet zeker of de ouders geen strafblad hadden.

„Verdrietig genoeg kun je in het huidige klimaat volwassenen niet meer laten rondlopen op een kinderspeelplaats zonder dat ze zijn gescreend”, lichtte burgemeester Dorothy Thornhill het besluit toe. De gemeente wil elk risico uitbannen dat pedofielen of anderen met verkeerde bedoelingen in contact komen met spelende kinderen. Voortaan zullen play rangers, professionele begeleiders die gecontroleerd waren, toezicht op de kinderen houden.

Veel ouders juichen dit toe. Na enkele incidenten met pedofielen, die breed werden uitgemeten in de nationale media, zit de angst er diep in. „Je weet in deze tijd niet wie er pedofiel is en wie niet”, zegt een moeder die anoniem wil blijven. Ze staat bij een van de speeltuinen, Harebreaks, op de bus te wachten. Haar zoontje van zeven komt daar vaak en ze is blij met de nieuwe regels.

Anderen zien het besluit juist als een schrijnend voorbeeld van wat in Groot-Brittannië ook wel de supernanny state wordt genoemd. De staat die als een kindermeisje over de burgers waakt en hen als stoute kinderen in een keurslijf dwingt, voor hun eigen bestwil uiteraard.

„Dit is totaal krankzinnig”, zegt Mo Mills, die graag met haar kleinkinderen naar de andere speeltuin, Harwoods, ging. „Waarom zouden ouders of grootouders niet meer op hun eigen kinderen of kleinkinderen mogen letten? Ik ga mijn vijfjarige kleindochter toch niet alleen achterlaten in de speeltuin!” Maar Mills (62), zelf jarenlang in de jeugdzorg werkzaam, zal voortaan alleen nog van achter een metalen hek mogen toekijken.

De nieuwe regels in Watford weerspiegelen het groeiende wantrouwen van de Britse overheid jegens de eigen burgers. Net als het plan van de regering om antecedentenonderzoek verplicht te stellen voor iedereen die zich geregeld als vrijwilliger bezighoudt met kinderen die niet zijn eigen kinderen zijn, of met kwetsbare volwassenen.

Het verplichte antecedentenonderzoek is ingegeven door de moord in 2002 op twee meisjes door een man die niet goed was gescreend.

Het heeft grote praktische consequenties. Een ouder die achter de bar van een clubhuis werkt of het eigen kind samen met andere kinderen naar een sportwedstrijd rijdt, mag dat alleen nog doen als hij of zij is gecontroleerd. Hetzelfde geldt voor mensen die een kwetsbare bejaarde af en toe een lift geven of helpen verzorgen. Een tijdrovende en kostbare procedure, die 64 pond (70 euro) per persoon kost. Veel clubs en organisaties die van vrijwilligers afhankelijk zijn, raken erdoor in moeilijkheden.

Voor alle controles is een nieuwe Onafhankelijke Beveiligingsautoriteit (ISA) in het leven geroepen. Als het aan de regering ligt, moeten de 11,5 miljoen Britten die regelmatig vrijwilligerswerk doen, zich laten controleren. De logica van de ISA is: wie het tegendeel niet heeft bewezen, is schuldig. Dus moet zo iemand worden afgehouden van contacten met andermans kinderen of kwetsbare bejaarden.

Schrijvers als Philip Pullman en Anthony Horowitz, die vaak leerlingen uit eigen werk voorlazen, hebben al laten weten dat ze uit protest geen scholen meer zullen bezoeken. „Waarom zou ik 64 pond moeten betalen aan een overheidsinstantie om een certificaatje te krijgen dat ik geen pedofiel ben”, aldus een getergde Pullman voor de BBC-radio.

Beschermende regels werken vaak contraproductief. The Sunday Times berichtte over een vader die zijn 12-jarige zoon kwam afhalen na een sportevenement in een naburig dorp. Hij bood aan de enige andere jongen die er nog was mee te nemen, omdat diens moeder – een goede bekende – was verhinderd. Dat was tegen de regels, meende de lokale jeugdwerker. Ook zij zelf mocht de jongen echter niet thuisbrengen. Het eind van het liedje was dat hij drie kilometer in het donker en door de regen naar huis moest lopen, met alle risico’s van dien.

Ook twee politieagentes, beiden moeder van een jong kind, ondervonden de bemoeizucht van de staat. Ze hadden het al ruim twee jaar zo geregeld dat wanneer de een moest werken de ander op beide kinderen paste. Onlangs kregen de vrouwen echter te horen dat ze rechtsvervolging riskeerden. Volgens weer een andere nieuwe wet mag niemand langer dan twee uur achter elkaar of veertien dagen per jaar op kinderen van een ander passen. Althans niet zonder te zijn geregistreerd of een cursus eerste hulp en een ‘luiercursus’ voor kinderen van onder de vijf.

Het incident leidde tot woedende reacties. „In 99,9 procent van de gevallen weten ouders beter wat een kind nodig heeft dan politici in Westminster”, riep de schrijfster Anne Atkins bij een discussie over de supernanny state in Manchester. „Het is vreselijk wanneer de staat beweert dat ze er meer van af weet dan die twee agentes.”

De waarde van al dat antecedentenonderzoek is bovendien betrekkelijk. Een medewerkster van een kinderdagverblijf in Plymouth, die schuldig bleek aan pedofiele handelingen met zeer jonge kinderen, was vooraf geheel volgens de regels gecontroleerd.

Maar niet alleen de staat is steeds wantrouwender, hetzelfde geldt voor de meeste ouders. Uit onderzoek bleek afgelopen zomer dat de helft van alle Britse kinderen nooit op straat speelt. Te riskant, vinden hun ouders. Je weet nooit of er niet toevallig een pedofiel langskomt, of een wilde chauffeur. Twee generaties geleden speelden negen van de tien kinderen geregeld op straat. Van de huidige Britse ouders vindt 43 procent het niet vertrouwd kinderen van onder de veertien alleen de straat op te laten gaan.

Het is de vraag wat de invloed van al dat wantrouwen op kinderen is. „Bange ouders brengen bange kinderen voort”, waarschuwt Anthony Seldon, hoofd van de particuliere school Wellington College, in zijn pas gepubliceerde boek Trust. „Wanneer het om kinderen gaat, is het evenwicht te ver doorgeslagen naar de veronderstelling dat wantrouwen op zijn plaats is.”

Ook in Watford is dat wantrouwen diep geworteld. „Ik zou mijn jongetje van vijf hier nooit alleen laten”, zegt Lisa Hardy (28), een moeder die vanaf een bankje bij een speelplaatsje, niet ver van Harebreaks, haar zoontje in de gaten houdt. „Het is veel te gevaarlijk.”

In haar jeugd, in dezelfde buurt, was dat anders. „Mijn moeder liet ons dikwijls in de kinderwagen buiten staan en de deur hoefde nooit op slot. Dat kan niet meer.”