Vraag het 'mister president'

Chinese studenten stelden Barack Obama vandaag in Shanghai geen scherpe vragen over de mensenrechten. Ook het Witte Huis wilde vooral een beleefde ontmoeting.

Chinese studenten wordt niet bijgebracht om scherpe, indringende vragen te stellen aan autoriteiten als politieke leiders, professoren, leraren of ouders. De eerste town hall meeting van een Amerikaanse president op Chinese bodem was voor Obama dan ook een ontspannen uurtje praten over het „wereldwijde belang” van Chinees-Amerikaanse samenwerking, over „universele waarden” als vrijheid van meningsuiting en religie en over een ongecensureerd internet.

De bijeenkomst werd rechtstreeks uitgezonden door de tv-stations van Shanghai en Hongkong en was – met Chinese en Engelse vertalingen – te volgen op de websites van het Witte Huis en het Chinese staatspersbureau Xinhua. „Ik ben ook een groot tegenstander van censuur, want een open internet is een bron van kracht”, zei Obama. Maar zijn pleidooi tegen censuur kon niet doordringen tot heel China, want het verzoek van het Witte Huis om de town hall meeting ook op de nationale zender CCTV te tonen was tijdens lange onderhandelingen afgewezen. CCTV zendt vanavond tijdens de avondjournaals samenvattingen uit.

De reis van Obama komt op het moment dat hij in eigen land in beslag wordt genomen door Afghanistan en de gezondheidszorg, en terwijl de handelsbalans met China volgens jongste cijfers nog verder in het voordeel van dat land blijkt uit te vallen.

De Chinese vragenstellers werden vanmorgen niet direct gecensureerd, noch werden ze verplicht bepaalde vragen te stellen. Ze waren wel geselecteerd door de organisatoren en de betrokken universiteiten. Een panel van Chinese jongeren onder leiding van de Amerikaanse ambassadeur in Peking, John Huntsman, selecteerde de vragen die via Chinese sites waren binnengekomen.

De bijeenkomst, die was gepresenteerd als een hoogtepunt van Obama’s China-bezoek, kreeg een beleefd karakter door de regie van zowel de Chinese organisatoren als het Witte Huis.

Vragen zoals „Hi mister president, hoe voelt het om Nobelprijswinnaar te zijn”, „Houdt u van kung pao-kip” en „Kunt u met stokjes eten” werden afgewisseld met verzoeken om zijn standpunten over het klimaat, de rijzende macht van China, Taiwan en de reeks van handelsconflicten duidelijk te maken.

Allemaal voorzetten voor open doel die de president in staat stelden om zijn boodschap over het voetlicht te brengen.

Vervolg Obama: pagina 5

‘Last van het leiderschap’

„Wij zijn geen vijand, wij zijn er niet op uit de groei van China te dwarsbomen”, luidde de centrale boodschap van Obama.

Die bracht hij eerst zaterdag in Tokio, waar zijn eerste reis naar Azië begon.

Iedere keer opnieuw kwam Obama in een op andere vorm terug op zijn bezwering dat er geen mondiaal probleem meer opgelost kan worden zonder hulp van China.

In een korte les Amerikanistiek hield hij zijn Chinese gehoor voor dat Amerika en China zeer verschillende landen en culturen zijn, maar dat Amerikanen „geloven” dat mensenrechten en de vrijheden van meningsuiting, de media en religie „universele waarden” zijn.

Om vervolgens te benadrukken dat de VS geen enkel land ter wereld een bepaalde staatsvorm willen opdringen en dat hij het grootst mogelijke respect voor China heeft.

Gedetailleerde gevallen van schendingen van mensenrechten of de kwestie Tibet werden door Obama gemeden, ook omdat daar geen vragen over gesteld werden.

Ook in zijn Tokiose toespraak over de rol van de VS in Azië meed Obama concrete mensenrechtenschendingen om zijn Chinese gastheren niet voor het hoofd te storen

Woordvoerders van de president benadrukten dat Obama mensenrechtenkwesties bewaart voor zijn besloten gesprekken – vanavond en morgen – met president Hu Jintao en premier Wen Jiabao. Of daarbij ook de arrestaties van enkele dissidenten dit weekeinde aan de orde komen is niet duidelijk.

In die ontmoetingen zoekt Obama steun en hulp van China voor het aanscherpen van de sancties tegen Iran en Noord-Korea.