Thaksin speelt een gevaarlijk spel

De Cambodjaanse premier bood Thaksin vorige week een baan aan als adviseur.

Waarom durft premier Hun Sen de Thaise regering zo openlijk te provoceren?

Overal op het Sanam Luang-plein wapperde gisteravond de Thaise vlag. Vanaf het podium zweepten de leiders van de betoging zo’n 20.000 sympathisanten op, bijna allemaal gehuld in geel of lichtroze: de kleuren van de Thaise koning. Een man hield een bord omhoog met de Cambodjaanse premier Hun Sen en de Thaise oud-premier Thaksin Shinawatra, verwikkeld in een innige tongzoen. „Make love for war”, stond erboven.

Dit is er volgens de aanwezigen aan de hand: de premier van Cambodja stuurt aan op oorlog, doordat hij de door hen gehate Thaksin heeft uitgenodigd in zijn land. „We staan Hun Sen niet toe ons land te bedreigen”, zegt professor Jongrak Krainam, die met haar familie is komen demonstreren. „Hun Sen moet zich buiten onze binnenlandse politiek houden. Daar heeft hij niets mee te maken.”

In de ogen van de demonstranten hebben de twee grootste vijanden van Thailand zich verenigd: Cambodja en Thaksin. Met Cambodja is de relatie altijd moeizaam geweest; de laatste anderhalf jaar was er ruzie over de Preah Vihear-tempel, die op betwist grensgebied staat. En de ‘gele shirts’ demonstreren al jaren tegen Thaksin, die zij beschuldigen van corruptie en machtsmisbruik. Hij is op de vlucht voor een celstraf van twee jaar en leeft nu in ballingschap, van waaruit hij zijn nog altijd grote aanhang in Thailand opstookt tegen de regering.

Twee weken geleden bood Hun Sen Thaksin een baan aan als economisch adviseur, tot woede van de Thaise regering. Thaksin was een „eeuwige vriend”, zei Hun Sen. Hij noemde de zijn veroordeling „politiek gemotiveerd” en een uitleveringsverzoek werd keihard geweigerd. Onmiddellijk trok de Thaise premier Abhisit zijn ambassadeur terug uit Phnom Penh en kondigde hij aan alle bilaterale overeenkomsten te herzien.

Dat Hun Sen de Thaise regering zo durft te provoceren, wordt opgevat als een teken dat de ervaren politicus er van uitgaat dat Thaksin de machtsstrijd in Thailand op den duur zal winnen. Sinds het leger in 2006 een staatsgreep pleegde om Thaksin te verwijderen, pingpongt de Thaise politiek tussen het ‘gele’ kamp van de huidige regering en het ‘rode’ kamp van Thaksin. De ex-premier is nog altijd populair in het dichtbevolkte noordoosten van het land. Volgens veel waarnemers zou de derde reïncarnatie van zijn politieke partij, Puea Thai, waarschijnlijk winnen als er verkiezingen werden gehouden.

Thaksin bracht afgelopen week meteen een bezoek aan Cambodja en greep de gelegenheid aan om de Thaise regering te beschuldigen van „vals patriottisme”. Voor hem levert de nieuwe baan een basis op dichtbij huis, van waaruit hij zijn aanhang gemakkelijker kan mobiliseren. Tientallen sympathisanten bezochten hem de afgelopen dagen in Cambodja. Bovendien wordt gedacht dat hij de druk wil opvoeren nu een rechtbank binnenkort moet beslissen of hij zijn bezittingen – zo’n 2,2 miljard dollar – definitief moet inleveren.

Maar critici wijzen erop dat hij gevaarlijk spel speelt. Want ook door Thai die hem steunen, kan zijn toenadering met Cambodja worden gezien als heulen met de vijand. Daar komt bij dat Thaksin deze week een interview gaf aan de Britse Times, waarover zijn tegenstanders zeggen dat hij zich heeft uitgelaten tegen de Thaise koning, die in het ziekenhuis ligt. „Dat kan slecht zijn voor zijn populariteit”, zegt politiek analist Pitch Pongsawat. Koning Bhumibol wordt als een halfgod vereerd.

Zo toonde de 25-jarige ingenieur Sukhiwat Chortubtim, die gisteren ook kwam demonstreren, zich verontwaardigd dat Thaksin had gezinspeeld op het feit dat de 81-jarige monarch eens dood zal gaan. „Iemand die van de koning houdt, zou dat nooit zeggen. Die zou dat niet eens denken. Maar Thaksin is er op uit de monarchie te vernietigen.” De Thaise regering heeft de webpagina met het interview geblokkeerd.

Nu Thaksin weer terug is in zijn woonplaats Dubai, is het de vraag hoe de schade tussen de buurlanden kan worden gerepareerd. Voorlopig heeft Abhisit er vanaf gezien om de grens te sluiten. De Thaise export naar Cambodja is dan ook een stuk groter dan andersom. Het conflict aan de grens lijkt even te zijn afgekoeld, nu Cambodja afgelopen week haar troepen terugtrok. Premier Abhisit zei gisteren tijdens een wekelijkse toespraak dat de ruzie zal eindigen als „Cambodja zijn houding tegenover de Thaise regering aanpast”. Maar Hun Sen zal zijn „eeuwige vriend” niet snel de deur wijzen.