Nederlands Dans Theater schittert niet op eigen feest

Het jubileumfeest van het NDT was minder feestelijk dan gehoopt. De inter-nationale invloed kwam maar matig uit de verf.

Wat geef je aan een jubilaris die alles al heeft? Het Holland Dance Festival, dat gisteren afsloot, schonk aan het Nederlands Dans Theater (50) een reeks voorstellingen die de internationale invloed van het NDT schetste. Een goede keuze, maar het resulteerde de afgelopen twee weken niet in een feestelijk partijtje. De ‘cadeautjes’ waren vaak teleurstellend of weinig opzienbarend, de bezoekersaantallen waren lager dan tijdens het vorige festival.

In deze opzet moest jaargang 2009 wel een demonstratie van de wet van de remmende voorsprong worden. Wat NDT aan vernieuwingen heeft gebracht is immers gemeengoed geworden. Zelf hengelt NDT tegenwoordig voor nieuw repertoire in de internationale vijver van halfwas talenten.

Als je NDT echter vergelijkt met de navolgers, dan is de situatie ook weer niet zo acuut, want die brachten voorstellingen van minder allooi. NDT heeft nu eenmaal een jaloersmakend repertoire vol grote, dure namen. Tijdens de laatste week van het festival was tijdens het optreden van Hubbard Street Dance Company te zien hoe rijk NDT in vergelijking is, ook financieel. Het Amerikaanse gezelschap stond tot voor kort onder leiding van Jim Vincent, de nieuwe artistiek directeur van NDT. Danstechnisch is het een mooie groep, maar kunstzinnig heeft de groep (vroeger een jazzdancegezelschap) niets nieuws te bieden. Jorma Elo, die als NDT-danser intrigerende workshopballetten maakte, lijkt braver en klassieker geworden; Alejandro Cerrudo’s bijdrage, geïnspireerd op films, toont weinig raffinement en Vincent zelf blijkt eerder een ambachtsman dan danskunstenaar.

Bij vaste NDT-gastchoreograaf Johan Inger lijkt sprake van enige ontwikkeling. De Zweed heeft zijn voorkeur voor infantiele humor en troebele relatieperikelen ingeruild voor een abstracter benadering. Zijn Position of Elsewhere, uitgevoerd door het Cullberg Ballet, wordt echter vooral bijeengehouden door het sterke decor. Zonder een dramatische context blijft weinig over van Ingers danstaal.

Wat een verademing is dan Queen Lear van de 48-jarige improvisator Michael Schumacher en ex-NDT-ster Sabine Kupferberg, de 58-jarige echtgenote van Jirí Kylián. Hun bewegingstheater is even eenvoudig als indringend en persoonlijk. Met een bijna niet gespeelde wanhoop laat Kupferberg zien hoe haar tragische koningin de greep op macht en werkelijkheid verliest. Schumacher vult, even dienstbaar en bescheiden als Lears geliefde dochter Cordelia, de andere rollen uit Shakespeares toneelstuk in, met een gebarenspel dat exact, grappig en vindingrijk is: zijn handen vormen kroon, kapsel, kraag, collier, ze kunnen vleien maar ook wurgen. Queen Lear is een van die zeldzame voorstellingen waarvoor je met spijt klapt: jammer dat het voorbij is.

Het stuk vormt tevens een stevig argument voor een herstart van het seniorengezelschap NDT III. De ‘veertigplusformule’ is nog niet door de goegemeente gekopieerd en zou de zoekende vijftigjarige in elk geval weer iets onderscheidends geven. Vincent lijkt er voor te voelen. Maar er is méér nodig, wil NDT tot de artistieke voorhoede blijven behoren. Het Holland Dance Festival 2009 heeft aangetoond dat het grootste deel van de nakroost kampt met dezelfde inwisselbaarheid. Aan NDT de schone taak om, op eigen kracht, nieuwe vergezichten te openen.