Het afscheid van circus Grimbergen

In Draadstaal (VPRO) zat gisteren Jeroen van Koningsbrugge als burgemeester een sinterklaascommissie voor. De leden waren een boze Surinamer, een boze feministe en een boze populist, die vooral tegen elkaar schreeuwden over andermans opvattingen omtrent de goedheiligman. De vierde was een verlegen jongen met een bril, die hangende een onderzoek geen uitspraken wilde doen of hij een kindervriend was.

Nadat als compromis was besloten dat de Pieten dit jaar hun gezicht blauw moesten verven, ging de Surinamer door het lint, pakte een machinegeweer en richtte een bloedbad aan. Tot aan dat moment moest ik vaak denken aan Rondom 10.

Dat discussieprogramma van de NCRV beleefde zaterdag een bijzondere afsluiting van het seizoen. Er werd teruggekeken op de laatste elf jaar en de vraag opgeworpen wat de talloze debatten over actuele onderwerpen nu wel of niet hadden opgeleverd. Aan het slot stelde presentator Cees Grimbergen de eindredacteur, regisseur, producent en alle andere redacteuren voor om het applaus in ontvangst te nemen. Zelfs als een televisieprogramma zijn laatste uitzending beleeft, zie je zoiets zelden. Maar het geval wil dat de NCRV helemaal niet stopt met Rondom 10 en dat het ook al veel langer bestaat dan sinds 1999. De omroep heeft alleen maar besloten het contract met Grimbergen niet te verlengen en in 2010 door te gaan met Ghislaine Plag.

De van de IKON afkomstige Grimbergen heeft wel een zwaar stempel gedrukt op het programma. De eerste uitzending was in 1981 en het beetje zijige discussieprogramma over medische en ethische dilemma’s werd aanvankelijk gepresenteerd door Henk Mochel, Hans Sleeuwenhoek en Violet Falkenburg. Onder leiding van Grimbergen werd het straatrumoer binnengehaald en de nadruk meer gelegd op maatschappelijke tegenstellingen.

Het was na Het Lagerhuis (VARA) een van de eerste programma’s waarin de verontwaardiging van gewone burgers ruim baan kreeg. Hun woede gold onder meer het gebrek aan integratie van allochtonen, de bureaucratie en managerscultuur in zorg en onderwijs, het beleid van woningcorporaties en de stresscultuur. Er werd ook opvallend vaak door elkaar heen gepraat en slecht geluisterd.

De redactie beijverde zich in het aanscherpen van conflicten, ook en juist tussen de aanwezigen. Die ruzies werden gevoed, aangejaagd en uitvergroot door Grimbergens dramatische stijl van presenteren, met brede handgebaren en veel loopjes.

Het programma is allang niet meer het enige waar je boze burgers kunt tegenkomen. Ik kan me redenen voorstellen om het eens over een andere boeg te gooien.