Cambodja tart Thai met 'vriend'

Cambodja heeft de relatie met Thailand op scherp gezet door „gangster” Thaksin een baan te geven. Thaksin is weer in Dubai, maar de schade blijft.

A yellow-shirted protester holds a portrait of former Thai prime minister Thaksin Shinawatra and Cambodian Prime Minister Hun Sen during a rally in Bangkok November 15, 2009. Thousands of Thais gathered in central Bangkok on Sunday to protest at remarks made about the monarchy by fugitive ex-Prime Minister Thaksin Shinawatra. REUTERS/Sukree Sukplang (THAILAND POLITICS) REUTERS

Overal op het Sanam Luang plein wapperde gisteravond de Thaise vlag. Vanaf het podium zweepten de leiders van de betoging zo’n 20.000 sympathisanten op, bijna allemaal gehuld in geel of lichtroze, de kleuren van de Thaise koning. Een man hield een bord omhoog met de Cambodjaanse premier Hun Sen en de Thaise oud-premier Thaksin Shinawatra, verwikkeld in een innige tongzoen. ‘Make love for war’, stond erboven.

Dat is er volgens de aanwezigen aan de hand: de premier van Cambodja stuurt aan op oorlog, doordat hij de door hen gehate Thaksin heeft uitgenodigd in het buurland. „We staan Hun Sen niet toe ons land te bedreigen”, zegt professor Jongrak Krainam, die met haar familie is komen demonstreren. „Hun Sen moet zich buiten onze binnenlandse politiek houden. Daar heeft hij niets mee te maken.”

In de ogen van de demonstranten hebben de twee grootste vijanden van Thailand zich verenigd: Cambodja en Thaksin. Met Cambodja is de relatie altijd moeizaam geweest; de laatste anderhalf jaar was er ruzie over de Preah Vihear tempel, die op betwist grensgebied staat. En de ‘gele shirts’ demonstreren al jaren tegen Thaksin, die zij beschuldigen van corruptie en machtsmisbruik. Hij leeft nu in ballingschap, op de vlucht voor een celstraf van twee jaar, van waaruit hij zijn nog altijd grote aanhang in Thailand opstookt tegen de regering.

Twee weken geleden bood Hun Sen Thaksin een baan aan als economisch adviseur, tot woede van de Thaise regering. Thaksin was een „eeuwige vriend”, aldus Hun Sen. Hij noemde zijn veroordeling „politiek gemotiveerd” en een uitleveringsverzoek werd keihard geweigerd. Onmiddellijk trok premier Abhisit Vejjajiva zijn ambassadeur terug uit Phnom Penh en kondigde hij aan alle bilaterale overeenkomsten te herzien, inclusief een maritiem akkoord om samen naar olie te zoeken.

Dat Hun Sen de Thaise regering zo durft te provoceren, wordt opgevat als een teken dat de ervaren politicus er vanuit gaat dat Thaksin de machtsstrijd in Thailand op den duur zal winnen. Sinds het leger in 2006 een staatsgreep pleegde om Thaksin te verwijderen, pingpongt de Thaise politiek tussen het ‘gele’ kamp van de huidige regering en het ‘rode’ kamp van Thaksin. De laatste is nog altijd populair in het dichtbevolkte noordoosten van het land. Volgens veel waarnemers zou de derde reïncarnatie van zijn politieke partij, Puea Thai, waarschijnlijk winnen als er verkiezingen werden gehouden.

Daarnaast zou Hun Sen de regering willen dwarszitten die officieel bezwaar heeft aangetekend bij VN-organisatie Unesco over de aanmelding van de Preah Vihear tempel als werelderfgoed, door Cambodja. „Hun Sen denkt dat hij iets terug moet doen”, zegt Azië-deskundige Wacharin Yongsiri. Dat de Thaise minister van Buitenlandse Zaken Kasit Piromya, die rabiaat anti-Thaksin is, Hun Sen een „gangster” heeft genoemd, zal ook niet hebben geholpen.

Thaksin bracht afgelopen week meteen een vijfdaags bezoek aan Cambodja en greep de gelegenheid aan om de Thaise regering te beschuldigen van „vals patriottisme”. Voor hem levert de nieuwe baan een basis op dichtbij huis, van waaruit hij zijn aanhang makkelijker kan mobiliseren. Tientallen van zijn sympathisanten bezochten hem de afgelopen dagen in Cambodja. Bovendien wordt gedacht dat hij de druk wil opvoeren nu een rechtbank binnenkort moet beslissen of hij zijn bezittingen – zo’n 2,2 miljard dollar – definitief moet inleveren.

Maar critici wijzen erop dat hij gevaarlijk spel speelt. Want ook door Thai die hem steunen, kan zijn toenadering met Cambodja worden gezien als heulen met de vijand. Volgens een opiniepeiling van de Assumption University in Bangkok nam de populariteit van premier Abhisit toe van 23 procent in september tot 68 procent, na de maatregelen die hij tegen Cambodja aankondigde.

Daar komt bij dat Thaksin deze week een interview gaf aan de Britse Times, waarover zijn tegenstanders zeggen dat hij zich negatief heeft uitgelaten over de Thaise koning, die in het ziekenhuis ligt. „Dat kan slecht zijn voor zijn populariteit”, zegt politiek analist Pitch Pongsawat. Koning Bhumibol wordt als een halfgod vereerd. Zo toonde de 25-jarige ingenieur Sukhiwat Chortubtim, die gisteren ook kwam demonstreren, zich verontwaardigd dat Thaksin had gezinspeeld dat de 81-jarige monarch eens dood zal gaan. „Iemand die van de koning houdt, zou dat nooit zeggen. Die zou dat niet eens denken. Maar Thaksin is erop uit de monarchie te vernietigen.”

Nu Thaksin weer het vliegtuig terug heeft genomen naar zijn woonplaats Dubai, is de vraag hoe de schade tussen de buurlanden kan worden gerepareerd. Voorlopig heeft de Thaise premier Abhisit er vanaf gezien om de grens te sluiten. Abhisit zei gisteren dat de ruzie zal eindigen als „Cambodja zijn houding tegenover de Thaise regering aanpast”. Maar Hun Sen zal zijn „eeuwige vriend” niet snel de deur wijzen.