Saneren helpt media aan herstel

De Europese mediasector lijkt het ergste achter de rug te hebben. Met name door te snijden in de kosten. Zelfs de advertentiemarkt trekt op sommige plaatsen weer aan.

Heeft de Europese mediasector het dieptepunt van de economische crisis achter de rug? De eerste signalen duiden daar wel op. Kijk naar de beursindex voor Europese mediabedrijven. De Dow Jones Euro Stoxx Media-index laat onmiskenbaar een W-vorm zien. De grafiek toont een scherpe daling vanaf begin dit jaar, met dips in maart en juli, maar gaat nu weer omhoog. Schuchter, geleidelijk, met af en toe een dipje, maar toch, omhoog.

Of luister naar Mathias Döpfner, bestuursvoorzitter van Axel Springer, de grootste krantenuitgever van Europa. „Wij geloven dat wij het laagste punt zijn gepasseerd”, aldus de uitgever van Bild en Die Welt deze week bij de presentatie van de derdekwartaalcijfers. En dat is een stuk positiever dan in tijden over de mediasector werd gesproken. De krantenindustrie zou ten dode opgeschreven zijn. „Als ‘print’ werkelijk sterft, dan voelt deze dood wel heel comfortabel”, aldus Döpfner.

Een groot aantal mediabedrijven maakte deze en vorige week zijn kwartaalcijfers bekend. De algemene trend: de omzetten dalen nog licht door gebrek aan advertenties, maar de winsten gaan weer omhoog. Dat komt enigszins doordat de advertentiemarkt in sommige regio’s weer aantrekt, maar is vooral het gevolg van aanzienlijke kostenbesparingen. De Telegraaf Media Groep (TMG) bijvoorbeeld zag de omzet weliswaar met 10 procent dalen (naar 146 miljoen euro), maar boekte wel een beter resultaat dan in dezelfde periode vorig jaar (1,1 miljoen winst tegenover ruim 11 miljoen verlies vanwege afschrijvingen). TMG ligt zelfs voor op schema met zijn reorganisatie. Ook Sanoma, in Nederland uitgever van onder meer Margriet en Donald Duck, schreef vergelijkbare cijfers. De kwartaalomzet daalde met 10 procent tot 701 miljoen euro, maar de operationele winst steeg met 11 procent naar 100 miljoen.

Opvallend genoeg komt de opleving in de mediasector niet van de anders zo stabiele uitgevers van wetenschappelijke en juridische informatie. Reed Elsevier en Wolters Kluwer zorgden juist voor enig rumoer in de bedrijfstak. Reed Elsevier stuurde totaal onverwachts zijn bestuursvoorzitter Ian Smith weg. Hij zou niet de juiste man zijn geweest om Reed Elsevier door de crisis te leiden. Bovendien verwacht Reed Elsevier dit jaar minder winst.

Concurrent Wolters Kluwer meldde dat het de komende tijd nog meer wil snijden in de kosten. In 2011 wil de uitgever de jaarlijkse kosten met 140 tot 160 miljoen euro omlaag hebben gebracht ten opzichte van het huidige niveau. Dat is 20 tot 40 miljoen meer dan eerder was aangekondigd.

Het waren afgelopen week vooral de tv-bedrijven die positieve geluiden lieten horen. De Duitse giganten RTL (RTL4 en Radio 538) en ProSiebenSat1 (SBS 6, Veronica en Net 5) maar ook het Franse TF1 en het Britse ITV meldden relatief gunstige cijfers.

Vooral in Duitsland zou de markt voor televisiereclame weer aantrekken. RTL, eigendom van uitgever Bertelsmann, zag zijn omzet in het derde kwartaal weliswaar met 5 procent dalen tot 1,3 miljard euro, maar het resultaat voor rente, belastingen en goodwillafboekingen was 23 procent hoger dan vorig jaar, 92 miljoen euro. Met name in Duitsland, Frankrijk en Nederland deed RTL het beter dan verwacht.

ProSiebenSat1 meldde vorige week dat de winst in het derde kwartaal met bijna een kwart was gedaald naar 62,4 miljoen euro. De omzet daalde met bijna 8 procent naar 559,4 miljoen euro. Desondanks noemde zakenbank Morgan Stanley het Duitse bedrijf deze week „het meest aantrekkelijke aandeel” van alle Europese tv-concerns. Volgens de bank geeft de huidige koers van het aandeel ProSiebenSat1 nog onvoldoende weer dat het bedrijf gunstige financiële vooruitzichten heeft. En dat is precies wat TMG-bestuursvoorzitter Ad Swartjes altijd zegt over het belang van zijn bedrijf in ProSiebenSat1. TMG bezit 6 procent van de aandelen in het Duitse mediaconcern. De Nederlandse uitgever kan een hogere waardering van zijn belang goed gebruiken. De aandeelhouders van TMG, onder wie Cyrte en Marcel Boekhoorn, staan al tijden uiterst kritisch ten opzichte van de tv-avonturen in Duitsland.

Nu de mediasector over het dieptepunt van de crisis heen lijkt, bestaat volgens analisten het gevaar dat uitgevers en tv-bazen afwachten tot het allemaal weer business as usual wordt. De urgentie om het bedrijfsmodel gebaseerd op reclame-inkomsten en langlopende abonnementen structureel te veranderen, is een stuk lager als het geld weer binnenstroomt. Rupert Murdoch, bestuursvoorzitter van News Corp, heeft zijn plannen voor betaalde toegang tot zijn websites inmiddels uitgesteld. Voorlopig blijven de sites van The Times en The Sun nog gratis. Net als de sites van veel andere media.

De conjuncturele problemen zijn binnenkort wellicht voorbij, de structurele veranderingen in de media zijn daarmee niet verdwenen. Wie nu geen antwoord formuleert op internet zingt het nog wel even uit, maar wordt op termijn irrelevant voor de YouTube- en Facebook-generatie.