Er komt helemaal geen president van Europa

Tot onze verwondering melden verschillende Nederlandse media de laatste weken dat Balkenende of Van Rompuy de eerste president van Europa zal worden. Onze verwondering betreft niet zozeer de kandidaten, maar de aanduiding ‘president van Europa’. Wellicht is dit deels te danken aan een dubbelzinnig taalgebruik in de andere talen, waar wel de term ‘président’/‘president’/’Präsident’ in het Verdrag van Lissabon wordt gebruikt. De correcte Nederlandse aanduiding van de functie is echter ‘voorzitter van de Europese Raad’, wat dichter bij de daadwerkelijke functie komt.

De aanduiding ‘president van Europa’ wekt de indruk dat het hier om het toekomstige hoofd van een Europese staat zou gaan. Dat is nadrukkelijk niet het geval. De voorzitter van de Europese Raad kan niet als dé vertegenwoordiger van de Europese Unie worden beschouwd, omdat het roulerend voorzitterschap tussen lidstaten voor de gewone raadsvergaderingen blijft bestaan, de functie ‘voorzitter van de Europese Commissie’ niet verdwijnt en er een nieuwe functie van ‘Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid’ komt. Velen hebben daarmee een goede reden om aan te nemen dat ze de Europese Unie deels naar buiten vertegenwoordigen. Henry Kissingers befaamde uitspraak „If I want to call Europe, who do I call?” blijft dus ook in toekomst van kracht.

De toekomstige rol van de voorzitter van de Europese Raad hangt bovendien ook af van de persoon die deze functie gaat bekleden: zal dit meer zijn dan een administratieve technische voorzitter van de vergadering van regeringsleiders die enkele malen per jaar plaatsvindt? Deze voorzitter krijgt geen uitvoerende bevoegdheden zoals een Franse of Amerikaanse president. Het Verdrag van Lissabon stelt als taken slechts dat de Europese Raad de nodige impulsen geeft voor de ontwikkeling van de Unie en de algemene politieke beleidslijnen en prioriteiten bepaalt. Hij oefent geen wetgevingstaak uit. Een reden temeer om de voorzitter ervan geen ‘president’ te noemen.

Fabian Amtenbrink en Flora Goudappel

Hoogleraar resp. universitair hoofddocent recht van de Europese Unie, Erasmus School of Law, Erasmus Universiteit Rotterdam