Crisis drijft Iberia in armen van British Airways

British Airways en Iberia hadden al ‘verkering’, die zou moeten uitlopen op een ‘huwelijk’. Deze week werden ze het eens. Maar het pensioenfonds van BA kan alles nog verpesten.

Lolke van der Heide

Topman Fernando Conte van Iberia was in februari van dit jaar heel stellig: een fusie tussen zijn bedrijf en British Airways kon „elk moment” plaatshebben. Sprak hij voor de bühne van de aandelenbeurzen en wist Conte wel beter, of geloofde hij in zijn eigen woorden? Feit is dat het nog 8 maanden zou duren voordat de twee maatschappijen het – deze week – eens werden over hun samengaan.

Conte heeft dat als bestuurder niet meer meegemaakt, in juli stapte hij op. „Om persoonlijke redenen” heette het toen, maar het had er alle schijn van dat het geduld van spaarbank Caja Madrid, de grootste aandeelhouder van Iberia, op was. Er moest snel een akkoord met de Britten komen om de neergang van het bedrijf een halt toe te roepen. Ook de nieuwe topman, Rafael Sánchez-Lozano, zou nog vier maanden zwoegen op een akkoord met BA.

Nu ligt er dan een overeenkomst tussen beide partijen, die moet leiden tot een fusie. Voorzichtigheid is geboden. Eind vorig jaar kondigde BA met veel trompetgeschal aan dat het zou samengaan met het Australische Qantas. Maar dit werd na korte tijd toch weer afgeblazen. Iberia en BA zullen ook nog enkele hordes moeten nemen voordat het zover is. Het grootste struikelblok in de samensmelting van de Spaanse en Britse vlaggendragers is zonder twijfel het pensioenfonds bij BA.

Dit fonds kampt met een groot tekort, dat als een molensteen om de nek van BA hangt. De hoogte van het tekort is bij weinigen bekend. Eerder dit jaar kwamen de beheerders van het fonds bij elkaar om de (negatieve) waarde te bepalen, maar ze hebben hierover geen mededelingen gedaan. Analisten in Londen gaan uit van een tekort van 3 miljard pond (3,35 miljard euro), dat is meer dan de beurswaarde van BA. Iberia heeft aangegeven zich het recht voor te behouden alsnog uit het fusieoverleg te stappen als mocht blijken dat de sores van het pensioenfonds groter zijn dan de huidige schatting.

Wat de twee luchtvaartmaatschappijen vooral aan elkaar bindt is de crisis. BA lijdt zwaar onder de economische neergang omdat het bedrijf zich heeft toegelegd op vervoer in ‘first class’ en business class; juist in dat marktsegment zijn de vervoercijfers het hardst gedaald. Iberia loopt extra klappen op, in vergelijking met andere maatschappijen, omdat de recessie in Spanje harder heeft toegeslagen dan in menig Europees land.

Gisteren, een dag na de aankondiging van de fusie, maakte Iberia cijfers over de eerste negen maanden bekend, die slechter waren dan analisten hadden verwacht. Het bedrijf leed een verlies van 182 miljoen euro, tegen een winst van 51 miljoen over de vergelijkbare periode vorig jaar. BA maakte onlangs een verlies bekend van omgerekend 321 miljoen pond over de eerste zes maanden van 2009. Gedeelde smart is halve smart, redeneren de besturen van BA en Iberia.

Prijsvechter Ryanair hoonde de fusie gisteren weg. „Het lijkt op twee dronkenlappen die elkaar overeind houden op weg naar huis”, zei topman Michael O’Leary van Ryanair tegen nieuwszender CNBC. Ryanair heeft zich met stunttarieven de afgelopen vijf jaar ontwikkeld als een nachtmerrie voor BA. De Britten verloren veel marktaandeel aan de Ierse concurrent. In passagiersaantallen is Ryanair nu de grootste maatschappij van Europa.

Het (succesvolle) model dat BA en Iberia voor ogen hebben is dat van Air France en KLM, die in mei 2004 fuseerden onder Franse vlag. BA en Iberia willen in navolging van de Frans-Nederlandse combine ook beide merken in de lucht houden. Het grote verschil is dat er vijf jaar geleden forse economische voorspoed bestond. Air France en KLM plukten de vruchten van de synergie én groeiden tegelijkertijd. BA en Iberia hebben voorlopig alleen de synergie als voordeel. Ze streven naar een synergieopbrengst van jaarlijks 400 miljoen euro, na het vijfde fusiejaar.

BA liep zonder de fusie met Iberia het gevaar in Europa gemarginaliseerd te worden door Air France-KLM en Lufthansa. De Duitse maatschappij voerde de afgelopen jaren een actief overnamebeleid. Achtereenvolgens werden Swiss, SN Brussels Airlines, British Midlands en Austrian Arlines ingelijfd. Ook Air France-KLM breidde uit. Het Vlaamse VLM werd overgenomen en in Alitalia kreeg Air France-KLM een belang van 25 procent.

Verkeerstechnisch passen BA en Iberia goed bij elkaar. De Britten hebben een sterke positie in het transatlantische vliegverkeer, de Spaanse partner heeft veel verbindingen naar Latijns-Amerika.