November

En zo is dan de staat van Nederland in deze novemberdagen aan het einde van het eerste decennium van de eenentwintigste eeuw, terwijl najaarsstormen het vlakke land geselen en de dagen elke dag meer haast hebben om zich te storten in de duisternis van de nacht nadat ze de hele dag steeds minder geloof hebben gehecht aan hun eigen daglicht.

Zo is dan de staat van Nederland: als er nu verkiezingen zouden zijn, zouden we kiezen tussen Wilders en Pechtold. Wie had dat ooit gedacht? Een afvallige VVD’er die ooit de moederpartij verliet vanwege haar standpunt over het lidmaatschap van Turkije van de Europese Unie zou de verkiezingen winnen en omdat niemand met hem wil regeren, zou de oud-wethouder van Leiden en oud-burgemeester van Wageningen premier worden. Daar heeft zelfs de oude Van Mierlo nooit over kunnen dromen: een premier die voortkomt uit de splinterpartij die hij ooit zo fotogeniek heeft opgericht met zijn regenjas langs de Amsterdamse grachten.

De PVV en D66 zijn momenteel de grootste partijen in de peilingen. Wie had dat ooit gedacht? De gevestigde machten uit de vorige eeuw, de sociaal-democraten, de christen-democraten en de liberalen, verliezen kiezers zoals de bomen in november hun bladeren verliezen onder de storm van een populistische partij met als enige standpunt dat de islam een achterlijke religie is en de tegenwind van een partij die nooit standpunten heeft gehad omdat zij pragmatisch wilde zijn.

Het electoraal succes van Wilders is gebaseerd op het feit dat hij de kiezers bang weet te maken en het hardst kan schreeuwen. Het electoraal succes van Pechtold is gebaseerd op het feit dat hij zich als enige niet bang laat maken en de schreeuwer het hardst van repliek dient.

Want alle anderen zijn bang. De leiders van de gevestigde machten uit de vorige eeuw vrezen de electorale consequenties van standpunten en beleid dat te veel afwijkt van wat Wilders zegt en waarmee hij zoveel succes heeft. Ze nemen zijn standpunten over. Ze zitten te rillen in hun bankjes en nemen elke week bibberend de jongste peilingen door.

En wat al met al vreselijk uit de mode is geraakt, zijn idealen.

Ilja Leonard Pfeijffer