'NDaiye moet na prijs zwijgen over Frankrijk'

De Franse schrijver Marie NDiaye, deze maand onderscheiden met de Prix Goncourt, vindt Frankrijk onder het presidentschap van Nicolas Sarkozy „monsterlijk” en „triest”.

Dat zei ze al in augustus, bij het verschijnen van haar roman Trois Femmes Puissantes. Maar na haar onderscheiding met de belangrijkste Franse literaire prijs zijn haar uitspraken pas echt opgemerkt. Nadat ze is aangevallen door een ex-minister van Integratie die vindt dat zij zich als Goncourtwinnares moet onthouden van kritiek op Frankrijk slaat NDiaye terug. In diverse media onderstreepte ze dat ze in 2007 „grotendeels om Sarkozy” met haar gezin naar Berlijn is verhuisd. Ze zegt „helemaal geen zin” te hebben in een terugkeer naar „dit Frankrijk”. En ze wijst op de „jacht op illegalen”, tot in schoolklassen aan toe.

De meeste Franse kranten lieten in hun berichtgeving over de prijs aanvankelijk onvermeld waarom Ndiaye naar Berlijn was verhuisd. Er kwam pas aandacht voor toen parlementariër en ex-minister Eric Raoult de minister van Cultuur verzocht om NDiaye eraan te herinneren dat een vooraanstaande schrijver die „de literaire kleuren van Frankrijk verdedigt verplicht is een zeker respect te tonen voor onze instituties”. Raoult pleitte voor een „plicht” voor winnaars van de Goncourt zich van politieke uitspraken te onthouden. „Net als ambtenaren.”

De Académie Goncourt wees een politieke zwijgplicht voor prijswinnaars daarop onmiddellijk af. „Zo’n onthoudingsplicht zal nooit bestaan zolang we in een democratie leven”, zei jurylid Bernard Pivot. Hij onderstreepte dat een Goncourtwinnaar niet de „stem van Frankrijk” is.

Minister van Cultuur Mitterrand reageerde vanmorgen, met een interview in Libération. Hij wil zich niet mengen in deze polemiek, die hij „anekdotisch en ronduit belachelijk” vindt. Volgens hem is een Goncourtwinnaar „volledig vrij”. Maar hij toont ook begrip voor Raoult: „Ik denk dat hij op een morgen bij het opstaan dacht: wat denkt zij wel om kwaad te spreken over Frankrijk?”