Intelligente dieren, als ruwe grondstof gebruikt

Jonathan Safran Foer: Eating Animals. Hamish Hamilton, 341 blz. € 17,95. Vertaald als Dieren eten. Ambo, 335 blz. € 19,95 **

In Eating Animals wil Jonathan Safran Foer ons confronteren met onze schizofrenie waar het dieren betreft. Sommige zijn er om te knuffelen, anderen, minstens zo intelligent, zijn er om op te eten. Maar is het niet veel milieuvriendelijker om hond te eten? Hond is duurzaam, lokaal en lekker.

Het pleidooi voor hond is het provocatiefst in Eating Animals. Maar heeft romanschrijver Jonathan Safran Foer meer te zeggen over het eten van dieren? Ja en nee. Ja, omdat een beschrijving van de omstandigheden voor dier en mens in de vleesindustrie altijd weer diep schokt: koeien bijvoorbeeld die nog leven als ze al tien minuten op de slachtlijn zijn en hun poten worden afgezaagd. De massaliteit van de verwerking van zoveel levende wezens, de benadering van intelligente dieren als ruwe grondstof, het absurd hoge beslag van de vee-industrie op de water-, land- en voedselvoorraden in de wereld. De meedogenloosheid van het verdienmodel. De bio-industrie is totaal onhoudbaar – behalve uit economisch oogpunt.

Nee, omdat je van een literair auteur meer verwacht. Het is onhandig dat Foer de discussie rond vlees uit de sfeer van sentiment wil halen, maar zijn hele betoog bouwt rond dierenwelzijn. Terwijl het juist de niet-empathische argumenten zijn (de bio-industrie als gevaar voor de volksgezondheid door virussen en hormoongebruik, als niet-duurzaam door CO2-uitstoot en milieuvervuiling, etc.) die de discussie momenteel wat doen kantelen.

Echt teleurstellend is dat Safran Foer op het vlak van ideeën zoveel uit de weg gaat. Hij schrijft wél dat de vleesindustrie een oorlog voert, maar waagt zich niet aan de beroemde vergelijking van de bio-industrie met de Holocaust. Safran Foer claimt wél dat de onverschilligheid voor wreedheid gelijk is aan wreedheid, maar noemt niet bio-ethicus Peter Singer, wiens beroemde pleidooi voor dierenrechten op dit kernidee gebouwd is. Wel slaagt Foer erin, de bal van het sentiment, die doorgaans bij vegetariërs wordt gelegd, terug te spelen. Wie is er irrationeler, vraagt hij zich af. Iemand die een hamburger eet, gewoon omdat hij dat wil, of iemand die zich laat leiden door andere overwegingen dan die van watertanden?

Maartje Somers

Lees het verhaal over het eten van honden op nrc.next.nl